Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Voedselprijzenmonitor > Themes > Voedselprijzen
     
Voedselprijzen
Select an indicator
Actuele voedselprijzen - Zuivel

Voortdurende prijsstijgingen van zuivel
9/14/2022

De consumentenprijsindex van zuivel is in juni en juli 2022 doorgestegen naar een nieuwe recordhoogte van 133 punten (2015 =100). De producentenprijsindex voor zuivel steeg nauwelijks en staat op 153 punten. De prijsindex af boerderij steeg echter sterk over de laatste twee maanden en is geëindigd op een nieuw record van 172 punten. De prijsindex af boerderij laat sinds halverwege 2020 een stijgende trend zien die ingaat tegen het normale seizoenspatroon. Hoge prijzen van energie en voer stuwen de prijzen op.


  

Prijsontwikkelingen

Consumentenprijzen
De consumentenprijsindex (CPI) van zuivel is in juli 2022 geëindigd op een recordhoogte van 133 punten (2015=100), een stijging van 10% ten opzichte van mei. De afzonderlijke zuivelproducten zijn de afgelopen twee maanden eveneens verder in prijs gestegen. Houdbare melk liet de grootste stijging zien (+9%), gevolgd door kaas en kwark (+7%), yoghurt (+7%) verse halfvolle en magere melk (+7%). Het gemiddelde van de zuivelprijzen ligt in juli 2022 17% hoger dan in juli 2021.

Prijzen zuivelindustrie en af boerderij
De producentenprijsindex voor zuivel (PPI) is juli 2022 uitgekomen op 153 punten, een beperkte stijging van nog geen 1% ten opzichte van het uitzonderlijk hoge niveau in mei. De prijsstijging van Nederlandse zuivelproducten op de Nederlandse markt was vanaf november 2020 sterker dan die op de buitenlandse markt. De prijsindex af boerderij is in juli uitgekomen op 172 punten, het hoogste niveau ooit. Vanaf halverwege 2020 zijn de melkprijzen af boerderij ononderbroken met in totaal 87% gestegen. Prijsstijgingen in het najaar en winter zijn conform het normale seizoenspatroon. De prijsstijgingen in het voorjaar en zomer zijn dat echter niet. Het gemiddelde van de prijsindex af boerderij over twaalf maanden tot en met juli 2022 lag 31% boven het gemiddelde prijsniveau in juli 2021, het grootste verschil sinds 2008.

In 2020 en 2021 hebben veel landen ingrijpende maatregelen genomen ter voorkoming van de verspreiding van het coronavirus. De maatregelen hadden in de eerste instantie een grote verstorende impact op de wereldzuivelmarkt, met daling van prijzen als gevolg. In de loop van 2021 zijn de voedselgrondstofprijzen op de wereldmarkten weer gaan stijgen. Landen zijn hun voedselvoorraden weer gaan aanvullen. Een andere reden voor de prijsstijgingen zijn stijgende prijzen van energie. De prijzen van grondstoffen worden verder opgedreven door de oorlog in Oekraïne na de Russische invasie in februari 2022 en de daaropvolgende internationale sancties tegen Rusland en Belarus. Voerkosten zijn daardoor enorm gestegen.



Keten
Het merendeel van de zuivelproducten wordt door consumenten in Nederland in het supermarktkanaal gekocht. Supermarkten kopen melk en zuivelproducten van de zuivelindustrie, die daarnaast ook een aanzienlijk deel exporteert. Ook wordt consumentenzuivel geïmporteerd. De Nederlandse industrie wordt nagenoeg volledig beleverd door de Nederlandse melkveehouders. Er vindt nauwelijks import van rauwe melk plaats.

Melkveehouderij
In 2021 waren er in Nederland circa 15,2 duizend bedrijven met melk- en kalfkoeien, die gezamenlijk 13,6 miljard kg melk afleveren aan de Nederlandse zuivelindustrie; een relatief klein deel wordt achtergehouden op boerderijen en daar verwerkt (op basis van cijfers van het CBS).

Industrie
In 2020 telde de Nederlandse zuivelindustrie 25 ondernemingen die in totaal 52 productielocaties hebben met een capaciteit groter dan 10 miljoen kg (ZuivelNL). Ongeveer 90% van de gecollecteerde melk wordt verwerkt door vijf coöperaties. Het overgrote deel van de rauwe melk wordt verwerkt in kaas (56%) en melkpoeder (15%). Circa 7% rauwe melk gaat naar consumptiemelk(producten).

Afzet
De Nederlandse zuivelsector is internationaal georiënteerd: het saldo van de handelsbalans bedraagt 3,9 miljard euro, ofwel circa de helft van de productiewaarde. Een derde van de productie blijft in Nederland, 40% wordt binnen de EU afgezet. De exportwaarde van zuivel van Nederlandse oorsprong is circa 6 miljard euro, wat 82% is van de totale Nederlandse exportwaarde van zuivel. Ruim een kwart van de geëxporteerde zuivel verlaat de EU, waarbij China, Zuid-Korea en Japan de drie belangrijkste afzetlanden zijn buiten de EU (ZuivelNL).

De Nederlandse afzetmarkt is overzichtelijker dan de wereldmarkten als het gaat om de opererende zuivelaanbieders en afnemende partijen. Vóór de coronacrisis werd driekwart van de zuivelproducten in Nederland via de retail verkocht en een kwart via de horeca en andere kanalen. Het totaal aan consumentenbestedingen aan zuivel in alle verkoopkanalen voor voedsel in Nederland wordt geraamd op ruim 7 miljard euro in 2020 (op basis van de Monitor Duurzaam Voedsel 2020). Op de Nederlandse retailmarkt zijn de inkooporganisaties van supermarkten Ahold Delhaize (35% marktaandeel), Jumbo (21% marktaandeel) en Superunie (27% gezamenlijk marktaandeel van aangesloten winkelformules) de belangrijkste afzetpartijen voor de zuivelindustrie. Naast de Nederlandse zuivelondernemingen richt zich een aantal vooral grotere Europese zuivelondernemingen op de Nederlandse consument. Het aandeel van deze ondernemingen is relatief klein door een groot competitief voordeel van de Nederlandse ondernemingen.

Op de internationale markten, en met name buiten de EU, zijn zuivelgroothandels (intermediairs) belangrijke afzetpartijen. Zuivelondernemingen uit Nieuw-Zeeland en Australië, Noord-Amerika, andere zuivelondernemingen uit Europa en lokale zuivelondernemingen opereren vaak tegelijkertijd in dezelfde landen als de Nederlandse zuivelondernemingen.

Prijsvorming
In de zomermaanden is er een groter aanbod van melk dan in de wintermaanden. Met toeslagen en heffingen worden boeren aangemoedigd om meer in de winter te leveren. De omvang van de productie is tot april 2015 beperkt geweest door de quotering in het kader van het EU-zuivelbeleid. Per 1 april 2015 zijn de quota komen te vervallen. De prijsondersteuning vanuit het Europees landbouwbeleid is al eerder grotendeels vervangen door directe betalingen.

De prijs die de melkveehouder voor melk ontvangt bestaat uit een aantal componenten. In het geval van FrieslandCampina is het een garantieprijs, de jaarlijkse prestatietoeslag en de uitgifte van ledenobligaties-vast. Melkveehouders die niet aangesloten zijn bij een coöperatie, leveren melk op basis van contracten met de particuliere zuivelindustrie. Vaak wordt de melkprijs van de coöperaties gebruikt als een referentie. Het resultaat van de Nederlandse zuivelondernemingen is afhankelijk van hun prestatie op de binnenlandse en buitenlandse markten. Prijsontwikkelingen in binnen- en buitenland sluiten niet altijd op elkaar aan door verschillen in marktdynamiek.

De voorwaarden en prijzen van zuivelproducten in Nederland komen tot stand via bilaterale contractonderhandelingen tussen zuivelondernemingen en (Nederlandse) supermarkten.



Kies een keten
Contactpersoon
Jop Woltjer
070-3358155
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties
• Gegevens over de PPI 2012-heden van CBS Statline (Indices van laatste 5 maanden zijn voorlopige gegevens).
• Gegevens over de gebruikte PPI 2005-2012 van CBS Statline.
• Gegevens over de gebruikte CPI 2000-heden van CBS-Statline (indices van de laatste maand zijn voorlopige gegevens).


Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page