Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Handel en afzet
     
Handel en afzet
Select an indicator
Handel in agrarische goederen - Handelsgroepen

De handel uitgesplitst naar handelsgroepen
1/22/2021

Onderstaande tekst is een weergave van hoofdstuk 5 uit de uitgave "De Nederlandse agrarische sector in internationaal verband, editie 2021". Dit onderzoek is uitgevoerd door Wageningen Economic Research en het Centraal Bureau voor de Statistiek in opdracht van en gefinancierd door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.

Dit rapport beschrijft de ontwikkeling van de Nederlandse handel in landbouwproducten in 2020. Wageningen Economic Research en CBS maken in deze gezamenlijke uitgave, in opdracht van het ministerie van LNV, de eerste ramingen van de landbouwhandelscijfers voor 2020 bekend en voorzien deze van duiding. Naast inzicht in de export- en importcijfers, voor zowel landbouwgoederen als landbouwgerelateerde goederen, bevat de publicatie dit jaar drie katernen waarin een handelsonderwerp uitgelicht wordt. Voor deze editie zijn de onderwerpen de gevolgen van Brexit voor de Nederlandse landbouwhandel, een analyse van de agrologistiek en de regionale functie van Nederland in de EU. In dit laatste hoofdstuk worden ter illustratie vier specifieke producten beschreven waarvoor Nederland een rol van betekenis speelt in de internationale, maar vooral ook regionale handel. Deze producten zijn varkensvlees (paragraaf 9.4), vis (paragraaf 9.5), groente en fruit (paragraaf 9.6) en granen (paragraaf 9.7).

De handelsgroepen worden beschreven in hoofdstuk 5 van de bovengenoemde uitgave en kunt u hier apart downloaden. U kunt hier het totale rapport downloaden. 


Inleiding
Dit hoofdstuk beschrijft de ontwikkelingen van de export en import van Nederland in 2020 aan de hand van de 24 landbouwgoederenhoofdstukken en de groep overige landbouwgoederen. Deze laatste groep bestaat uit individuele producten die uit andere hoofdstukken van de handelsstatistieken komen, maar wel tot de landbouw worden gerekend. De landbouwgoederenhoofdstukken, veelal gegroepeerd naar productgroep, zijn hieronder gerangschikt naar afnemend aandeel in de exportwaarde, uitgezonderd de overige landbouwgoederen die niet in de eerste 24 hoofdstukken vallen. Deze worden als laatste beschreven. De landbouwgerelateerde goederen zoals kasmaterialen en landbouwmachines komen in het volgende hoofdstuk aan bod.

Met een aandeel van bijna 10% in de landbouwexportwaarde was sierteelt het meest uitgevoerde exportproduct in 2020. Vlees, zuivel en eieren, groenten en fruit zijn ook productgroepen die veel werden geëxporteerd. De top vijf is goed voor 43% van de totale landbouwexport. Bij de import had net als vorig jaar fruit het hoogste aandeel, gevolgd door natuurlijke oliën en vetten, oliehoudende zaden en vruchten, dranken en cacao. Samen zijn deze productgroepen goed voor 40% van de totale import van landbouwgoederen.

5.1 Stijging export en import van sierteeltproducten
Bij sierteeltproducten gaat het om bloembollen, boomkwekerijproducten, snijbloemen en (kamer) planten. De export van sierteeltproducten nam in 2020 met ongeveer een half procent toe tot 9,5 miljard euro (tabel 5.1). Van de export ging 29% naar Duitsland, 12% naar het VK en 9% naar Frankrijk. De exportwaarde naar Duitsland en het VK steeg met respectievelijk 5% en 2%. Van de totale waarde aan geëxporteerde sierteeltproducten was 89% van Nederlandse makelij.

In een ‘normaal’ jaar worden sierteeltproducten, vooral snijbloemen, vooral ingevoerd uit Kenia. In 2020 daalde de import uit Kenia echter met 7% en zakte Kenia naar plek twee in de top vijf. Dit is toe te schrijven aan de beperkingen in het vliegverkeer (en daarmee vrachtruimte) en de daardoor gestegen kosten van vervoer, evenals aan restricties van de aangevoerde hoeveelheden op de Nederlandse bloemenveilingen. Ethiopië, het vierde importland, had minder last van minder luchtvracht door steun van de regering aan de luchtvaart in dit land.14 De import uit dit land groeide dan ook. Nederland importeert uit Duitsland en België ook veel sierteeltproducten. Deze stroom bestaat vooral uit snijbloemen die via de Belgische en Duitse luchthavens uit andere delen van de wereld ingevlogen worden. Vervolgens worden deze naar Nederlandse veilingen getransporteerd om daar verkocht te worden. Daarnaast worden er in de buurlanden ook veel perkgoed en boomkwekerijproducten gekweekt. Door toegenomen vraag in Nederland werd meer geïmporteerd uit de buurlanden. Het thuiswerken en het goede voorjaar zorgden voor deze sterk aangetrokken vraag. In dit speciale coronajaar heeft de beschikbaarheid van luchtvracht, het al dan niet open zijn van grenzen en van verkooppunten waar de producten verkocht werden, invloed gehad op de handelsstromen. Afhankelijk van de beschikbaarheid van vrachtruimte, tarieven, beschikbare slots, kiest men voor luchthavens als Schiphol, Frankfurt, Luik of Brussel om de producten naar de Europese tussenhandel te vervoeren. Vooral de import vanuit België profiteerde.15 De export naar Frankrijk daalde met 8%. De strenge maatregelen in Frankrijk, bloemisterijen moesten lange tijd gesloten blijven en er mochten geen bloemen meer verkocht worden in de supermarkten, zijn hier de oorzaak van.

Tabel 5.1 Nederlandse handel in sierteeltproducten (GN-06)
2020 (raming)%mutatie t.o.v. 2019 in %
Totale exportwaarde (mld. euro)100.3
Waarvan van Nederlandse makelij89
Aandeel in de landbouwexport10
Totale importwaarde (mld. euro)2.35.3
Aandeel in de landbouwimport3.4
Belangrijkste exportbestemmingen (mln. euro)
Duitsland2,7665
Verenigd Koninkrijk1,1422
Frankrijk895-8
Belangrijkste herkomstlanden import (mln. euro)
Duitsland3434
Kenia330-7
België32521
Bron: CBS tot en met oktober 2020, raming november - december 2020 door WUR en CBS.


5.2 Vlees: volop beweging in export en -import
Nederland exporteerde in 2020 voor 8,7 miljard euro aan vlees en eetbare slachtbijproducten, bijna 3% minder dan in 2019 (tabel 5.2). De import nam met 7% af, vooral uit Duitsland en België kwam minder vlees ons land binnen. Voor de vleesindustrie was het een bewogen jaar. Door corona-uitbraken moesten meerdere keren slachterijen in zowel Nederland, Duitsland en Denemarken tijdelijk stil worden gelegd. De sluiting van restaurants in belangrijke afzetgebieden leidde tot een sterke vraaguitval naar bepaalde types vlees, zoals kalfsvlees. Door de uitbraak van Afrikaanse varkenspest in China in 2019 en omringende landen, is evenals in 2019 ook in 2020 de exportwaarde naar die landen sterk gestegen. Ondanks deze sterke waardegroei, loopt dit jaar de exportgroei elke maand een beetje terug. Ook is er sterke prijsdruk omdat Duits varkensvlees vanaf september 2020 niet naar China mag vanwege varkenspest bij wilde zwijnen in Duitsland. Het Duitse varkensvlees komt hierdoor ook op de Europese markt. Over de ontwikkelingen in het varkensvlees wordt in hoofdstuk 9 uitgeweid.

De exportwaarde van kippenvlees is dit jaar ook lager, het sluiten van de restaurants en het out-of-home-segment (zoals bedrijfs- en schoolkantines, catering) raakt ook deze branche behoorlijk. Met name de afzet naar de Engelse markt, waar men veel (grill)kippen en filets afneemt uit Nederland, is slecht. Omdat Pools kippenvlees China niet in mag vanwege vogelgriep, komt er ook veel kippenvlees op de Europese markt.16 Dit zit de export, met name de Nederlandse export naar het VK in de weg. Per saldo leidde dit tot een lagere exportwaarde van ruim 3%. Van al het vlees ging 20% naar Duitsland en 12% naar het VK, 2% minder dan in 2019. Het aandeel van de export naar China steeg sterk, van 8% naar 11% in 2020.

Tabel 5.2 Nederlandse handel in vlees (GN-02)
2020 (raming)in %mutatie t.o.v. 2019 in %
Totale exportwaarde (mld. euro)8.7-2.6
Waarvan van Nederlandse makelij88
Aandeel in de landbouwexport9.1
Totale importwaarde (mld. euro)3.6-7.1
Aandeel in de landbouwimport5.4
Belangrijkste exportbestemmingen (mln. euro)
Duitsland1,737-4
Verenigd Koninkrijk1,084-13
China99342
Belangrijkste herkomstlanden import (mln. euro)
Duitsland955-3
België442-8
Polen3578
Bron: CBS tot en met oktober 2020, raming november - december 2020 door WUR en CBS.


5.3 Dalende export en import van zuivel en eieren
In 2020 bedroeg de export van zuivel en eieren 8,3 miljard euro. Dit is 3,6% lager dan in 2019 (tabel 5.3). De exportwaarde van kaas en eieren nam beperkt toe (beide ongeveer 1%), die van boter en andere melkproducten daalde (7,5%). De (beperkte) importwaarde van eieren steeg met 9% terwijl die van de meer omvangrijke kaasimport met ongeveer 8% daalde. De import van andere melkproducten bleef nagenoeg gelijk aan 2019.

Duitsland is en blijft, met 80% van de ei-export, de belangrijkste bestemming voor eieren en eiproducten. De export naar Duitsland bleef op peil in 2020 door een toename van de verkoop in supermarkten, bij een afname van de verkoop van eiproducten voor de foodservice.
De belangrijkste drie landen waar Nederland kaas naar exporteert lieten een wisselende ontwikkeling zien, de veranderingen waren echter beperkt. Naar Duitsland en Frankrijk steeg de export 4%, naar België nam deze 3% af. De import daalde, vooral door een lagere import vanuit Duitsland (-6%) en België (-1%). Bij de overige melkproducten zoals melk, room en melkpoeder daalde de export sterk naar België (-31%) en Frankrijk (-10%). Deels kwam dit door de sluiting van restaurants, waar veel room wordt gebruikt. Maar vermoedelijk ligt hier een bedrijfsbeslissing aan ten grondslag die er voor zorgt dat grensoverschrijdingen voor dit zuiveltype kleiner werden. Ook de exportwaarde van boter nam af door lage prijzen die al langer aanhouden. Per saldo daalt de export en import voor deze groep met enkele procenten.

Tabel 5.3 Nederlandse handel zuivel en eieren (GN-04)
2020 (raming)in %mutatie t.o.v. 2019
Totale exportwaarde (mld. euro)8.3-3.6
Waarvan van Nederlandse makelij81
Aandeel in de landbouwexport8.7
Totale importwaarde (mld. euro)4.1-1.7
Aandeel in de landbouwimport6.1
Duitsland2,5261
België1,092-20
Frankrijk805-4
Belangrijkste herkomstlanden import (mln. euro)
Duitsland1,5621
België845-2
Frankrijk39113
Bron: CBS tot en met oktober 2020, raming november - december 2020 door WUR en CBS.


Lees hier meer over de andere 22 handelshoofdstukken en de exportverdiensten van de landbouw. 


Kies een sector
Contactpersoon
Petra Berkhout
070 3358103
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page