Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Thema's > Handelsbeleid
     
Handelsbeleid
Kies een indicator
Andere onderhandelingen - Agrarische sector

Bilaterale handelsbesprekingen en –overeenkomsten van de EU nemen toe in belang

Naast onderhandelen in het kader van de WTO en regionale overeenkomsten, zet de EU ook stappen om met meer of minder belangrijke handelspartners bilaterale afspraken te maken om de onderlinge handel te bevorderen. De meest recente handelsafspraken zijn gemaakt met Canada, Vietnam en Oekraïne. Daarnaast onderhandelt de EU met een reeks landen over versterking van haar handelsrelaties (bekijk het overzicht). De meeste in het oog springende betreffen het overleg met de VS, met Japan en Mercosur.



Canada
Het handelsakkoord tussen de EU en Canada (Comprehensive Economic and Trade Agreement, CETA) is in augustus 2014 afgesloten en wacht nog op ratificatie door het Europees Parlement en de nationale parlementen. Afgesproken is dat na een overgangsperiode van 7 jaar, 91,7% van alle EU-landbouwproducten zonder tarieven naar Canada kan worden uitgevoerd, tegen 93,8% van alle Canadese landbouwproducten naar de EU (DG Trade, 2016). Voor een handvol gevoelige producten zoals rundvlees, varkensvlees en zoete mais aan EU-zijde en zuivel aan Canada-zijde blijft de preferentiële toegang beperkt tot importquota, maar deze worden wel verruimd in het CETA. De onderlinge markttoegang voor pluimveevlees en eieren (en eierproducten) wordt in het geheel niet geliberaliseerd. Wel zijn er afspraken gemaakt om op het gebied van Sanitaire en Fytosanitaire (SPS) maatregelen meer samen te werken en grensprocedures te stroomlijnen, om zo transactiekosten van internationale handel te verlagen.

Vietnam
De EU sloot in december 2015 een handelsakkoord met Vietnam. Samen met het handelsakkoord met Singapore in 2014 is dit een belangrijke stap van de EU om de markttoegang tot de Zuidoost Aziatische regio te verbeteren voor EU-producten. Volgens een inschatting van Ecorys (2009) zal Vietnam zich meer specialiseren in schoeisel, leer en textiel, terwijl de Europese voedselindustrie kan profiteren van meer exportmogelijkheden van verwerkte producten naar Vietnam als gevolg van het akkoord. Vietnam zal daarentegen meer (verse en verwerkte) vis naar de EU kunnen exporteren.

Oekraïne
Het handelsakkoord met Oekraïne – de Deep and Comprehensive Free Trade Agreement, DCFTA - is als onderdeel van het Associatie Akkoord met de EU (voorlopig) van kracht sinds 1 januari 2016. In april 2015 had de EU al eenzijdig vrijwel alle (98,1% van de) importheffingen op Oekraïense producten afgeschaft. Toch is de export van Oekraïne naar de EU teruggevallen (in 2015 7% minder dan in 2014; COMEXT Eurostat handelscijfers). De belangrijkste oorzaak is de economische crisis in Oekraïne, die samenhangt met de binnenlandse strijd met separatisten in het oosten van het land. De exportwaarde van agrarische producten naar de EU is de afgelopen jaren wel min of meer constant: ook in 2015 exporteerde Oekraïne agrarische producten naar de EU ter waarde van 4,4 miljard euro. Granen (mais), oliezaden (raap- en zonnebloemzaad) en sojaolie zijn de belangrijkste producten in dit pakket.

In de DCFTA zijn tariefvrije quota aan Oekraïne toegekend voor de export van eieren, rund-, varkens- en pluimveevlees naar de EU. In 2015 heeft Oekraïne die quota bij lange na niet kunnen vullen. In hoeverre dat in de nabije toekomst wel het geval is, hangt onder meer af van de mate waarin Oekraïne kan voldoen aan de Europese eisen op gebied van voedselveiligheid en kwaliteit; het op een lijn brengen van de SPS-wetgeving is een belangrijk onderdeel van de DCFTA, waarbij de EU ook Oekraïne heeft toegezegd met kennis en financiële middelen te ondersteunen.

De EU-export van landbouwproducten naar Oekraïne is de afgelopen jaren afgenomen van 2,3 miljard euro in 2012 en 2013 naar 1,4 miljard euro in 2015. Vooral de export van vlees, fruit en verwerkte agrarische producten was in 2015 veel minder dan eerder het geval was. Ook dit is terug te voeren op de economische recessie waarin Oekraïne zich momenteel bevindt.

Onderhandelingen met Japan vorderen
De EU onderhandelt sinds maart 2013 met Japan over een vrijhandelsakkoord. In de 16 onderhandelingsrondes tot nu toe (de 17e staat gepland in september 2016) lag veel nadruk op non-tarifaire maatregelen - waarbij de EU in vergelijking met de WTO-bepalingen verdergaande afspraken op gebied van SPS wil maken met Japan - en op overheidsaanbesteding, maar ook over de vermindering van de (in Japan relatief hoge) importtarieven op landbouwproducten is nog geen overeenstemming. Toch verwachten beide partijen eind 2016 een ‘principeakkoord’ te kunnen sluiten (Bridges Weekly, 2016). Japan is qua grootte de vierde economie ter wereld en een belangrijke handelspartner van de EU. Op landbouwgebied importeert de EU een kwart miljard euro uit Japan, tegen een exportwaarde van bijna 6,5 miljard euro (met varkensvlees en wijn als grootste productcategorieën).

Recent onderzoek schat grote voordelen voor de EU in op het gebied van landbouw en voeding: de agrofood sector zou aanzienlijk meer kunnen exporteren als tarieven (gemiddeld 23,5% met fors hogere percentages voor specifieke producten) dalen en non-tarifaire belemmeringen afnemen (LSE, 2016). Deze inschatting van mogelijke economische voordelen van het handelsakkoord moet echter geplaatst worden in het licht van de afspraken die Japan in het kader van de Trans Pacific Partnership (TPP) heeft gemaakt met onder andere de VS, Canada, Nieuw-Zeeland en Australië – veruit de belangrijkste aanbieders van agrofood producten op de Japanse markt. Ten gevolge van TPP mag worden verwacht dat de genoemde TPP-exporteurs van landbouwproducten naar Japan hun concurrentiepositie aanzienlijk verbeteren ten opzichte van die van de EU op de Japanse afzetmarkt: LSE schat dat zonder een vrijhandelsakkoord met Japan, de agrarische export van de EU naar dat land wel met een kwart terug kan lopen (LSE, 2016:110). Pas wanneer een EU-Japan handelsakkoord voorziet in een reductie van Japanse importtarieven met meer dan 50%, zou de Europese export van agrarische producten kunnen toenemen.

Onderhandelingen met Mercosur wederom opgestart
Na reeds tweemaal (in 2004 en in 2012) te zijn onderbroken, zijn onderhandelingen tussen de EU en Mercosur (Argentinië, Brazil, Paraguay, Uruguay) in mei 2016 wederom geopend. In het aanbod van de EU zijn met name rundvlees en ethanol als ‘gevoelige’ producten aangemerkt; zij maken geen onderdeel uit van het aanbod . De Latijns-Amerikaanse landen zijn zeer competitief als aanbieders van rund- en pluimveevlees, als aan de Europese regels wordt voldaan zijn deze ook bij de huidige importtarieven concurrerend op de Europese markt (Van Berkum, 2015). Aan de andere kant liggen er exportkansen voor de zuivel en groente- en fruitsector, mits handelskosten verbonden aan bijvoorbeeld, grens- of conformiteitsprocedures , of aan verschillen in productstandaarden worden teruggedrongen. Voor de Nederlandse tuinbouw en zuivelsector is dat van groot belang. Een handelsakkoord dat de afhandeling van procedures rond een plantenziekte risicoanalyse (PRA), nodig voor een exportvergunning, zou versoepelen, zou de exportkansen voor de Nederlandse groente- en fruitsector in belangrijke mate vergroten. Daarnaast zou de EU/Nederlandse zuivelindustrie profiteren van een snellere afhandeling van etiketteringseisen en voedselveiligheidsinspecties op fabriekslocaties (Van Berkum, 2015).



Deze informatie voor
Contactpersoon
Siemen van Berkum
070 3358101
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties
  • Berkum, S. van (2015). Prospects of an EU-Mercosur trade agreement for the Dutch agrifood sector. LEI Wageningen UR report 2015-036.
  • Ecorys, 2009. Trade Sustainability Impact Assessment of the FTA between the EU and ASEAN. Report commissioned by the European Commission, DG Trade. Brussels
  • LSE (2016). Trade Sustainability Impact Assessment (Final Report) Free Trade Agreement between the European Union and Japan. Report commissioned by the European Commission, DG Trade. Brussels.


Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



naar boven