Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Thema's > Handelsbeleid
     
Handelsbeleid
Kies een indicator
WTO - Agrarische sector

WTO-landbouwonderhandelingen in het kader van de Doha-ronde nog altijd gaande

In december 2015 zijn de WTO-leden voor de 10e Ministeriële Conferentie (MC) in Nairobi bijeen gekomen om de voortgang te bespreken van de WTO Doha-ronde die sinds 2001 loopt. De onderhandelingen in de Doha-ronde gaan over het verminderen van handelsverstorend overheidsbeleid, zoals invoertarieven en exportsubsidies, voor alle sectoren van de economie, waarbij in beginsel de ontwikkelingslanden minder snel en minder vergaand hun beleid hoeven aan te passen dan de ontwikkelde landen. In de ministeriële verklaring die de start vormde van de WTO Doha-ronde werd speciale aandacht gericht op de rol die handel kan hebben als motor voor economische groei en armoedebestrijding in ontwikkelingslanden. In een reeks comités wordt over een breed scala aan onderwerpen gesproken, met het doel om handel, economische groei en ontwikkeling te stimuleren. Landbouw is een van die onderwerpen.



De tot nu toe behaalde resultaten op landbouwgebied zijn teleurstellend. De ‘concept modaliteiten’ van december 2008 bevatten een compleet pakket concrete voorstellen voor de drie dossiers die centraal staan bij de landbouwonderhandelingen, namelijk grenzen aan handelsverstorende binnenlandse steun, verbeterde markttoegang en minder exportsubsidies (WTO, Committee on Agriculture, TN/AG/W/4/REV4). Het pakket voorstellen werd niet aangenomen tijdens de 7e MC in Genève in dat jaar (2008). Sindsdien zoeken de lidstaten onder leiding van het WTO-secretariaat naar mogelijkheden om op onderdelen voortgang te maken, maar tot nu toe met nog weinig succes.

Toch heeft de 10e MC ook enkele resultaten geboekt. Zo is afgesproken dat de ontwikkelde landen per direct geen exportsubsidies meer zullen gebruiken voor landbouwproducten, waarbij overigens een aantal landen een uitzondering heeft bedongen voor een aantal producten ( o.a. zuivel en varkensvlees) waarvoor tot eind 2020 nog subsidies geoorloofd zijn. Ontwikkelingslanden stoppen met exportsubsidies vanaf 2023. Veel landen hebben decennia lang exportsubsidies gebruikt om prijsconcurrerend af te kunnen zetten op internationale markten. In recente jaren liggen wereldmarktprijzen van veel landbouwproducten op een hoger niveau dan voorheen, waardoor het instrument aan belang heeft ingeboet, en het nu mogelijk was om volledige afschaffing met elkaar overeen te komen.

Ook is tijdens de 10e MC nog eens bevestigd dat ontwikkelingslanden het recht hebben voedsel aan te kopen tegen ‘administered’ prijzen (doorgaans hoger dan de marktprijzen) ten behoeve van het aanleggen van voedselvoorraden. Vooral India drong er tijdens de 9e MC (op Bali, 2013) op aan dat uitgaven voor voedselaankopen ten behoeve van het vergroten van de voedselzekerheid niet als landbouwsteun worden gezien. Met name ontwikkelde en exporterende landen beschouwen deze vorm van landbouwsteun als verkapte landbouwondersteuning die in strijd is met WTO-regels.

Over veel andere lopende kwesties is echter nog steeds geen beslissing genomen. Zo is een afspraak over de afbouw van importtarieven en binnenlandse steun geen stap dichterbij gekomen. De ‘special safeguard’ ofwel uitzonderingsregel voor ontwikkelingslanden om hun markt met importtarieven te beschermen als importprijzen sterk dalen, blijft een twistpunt. En over de afbouw van subsidies aan katoenboeren in de VS, waar katoenproducerende ontwikkelingslanden op aandringen, is ook nog geen consensus bereikt.

Verschillende redenen voor moeizaam verloop WTO-onderhandelingen
Het moeizame verloop van de WTO-onderhandelingen kent een aantal oorzaken. Als uitgangspunt bij de onderhandelingen geldt de ‘single undertaking’ hetgeen inhoudt dat ‘nothing is agreed till all is agreed’. Verder dienen beslissingen op basis van consensus te worden genomen. Dat is bijzonder lastig met 163 leden die onderhandelen over ongeveer 30 onderwerpen (waar landbouw er een van is). Daar komt bij dat de WTO de term ‘developing member’ niet definieert. Landen die de afgelopen jaren een snelle economische ontwikkeling hebben doorgemaakt (zoals China, Brazilië en India) blijven zich de status van ontwikkelingsland aanmeten, om zo te profiteren van de afspraak dat deze landen minder snel hun steun aan de landbouwsector hoeven afbouwen. Met name de EU en de VS vinden dat deze landen een even grote bijdrage zouden moeten leveren aan het opheffen van handelsverstoringen als de rijke landen. De politieke en economische krachtsverhoudingen zijn echter sinds 2001 sterk veranderd; de VS en de EU maken samen allang niet meer de dienst uit. Door de pluriformiteit van landen en belangen lijkt de WTO als forum voor het maken van afspraken over internationale handelsregels haar institutionele grenzen te hebben bereikt (zie voor een discussie onder andere ICTSD, 2012; ICTSD en WEF, 2016).

Regionale en bilaterale overeenkomsten daarentegen groeien in getal, met 619 overeenkomsten die bekend zijn bij de WTO, waarvan er meer dan 400 ook daadwerkelijk van kracht zijn (Bridges Negotiation Briefing, December 2015). Het in oktober 2015 afgesloten maar nog niet geratificeerde Trans Pacific Partnership (TPP) en het Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP) waar de EU en de VS nog over onderhandelen, zijn mega-regionale overeenkomsten met mogelijk grote commerciële gevolgen. In deze partnerschappen wordt gepoogd om naast verlaging van importtarieven ook handelskosten te verminderen door grensprocedures te vereenvoudigen en standaarden op gebied van voedselveiligheid, kwaliteit, milieu en dergelijke wederzijds te erkennen. Eerder nog dan een WTO-akkoord zouden dergelijke regionale akkoorden de standaard kunnen zetten voor internationale handelsregels de komende jaren.



Kies een sector
Contactpersoon
Siemen van Berkum
070 3358101
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties
  • ICTSD (2012). The Future and the WTO: Confronting the Challenges. A Collection of Short Essays. ICTSD Programme on Global Economic Policy and Institutions, Geneve, Zwitserland, www.ictsd.org
  • ICTSD and WEF (2016). Strengthening the Global Trade and Investment System in the 21st Century. Synthesis report. Geneve, Zwitserland, www3.weforum.org.




Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



naar boven