| Jaarprijzen per sector - Land- en tuinbouw |
Prijsbeeld land- en tuinbouwproducten 2024-2025 zeer divers
|
15-12-2025
|
De gemiddelde prijzen van land- en tuinbouwproducten verschillen jaarlijks sterk, zo ook in 2025 ten opzichte van 2024. Veranderingen tussen opeenvolgende jaren hangen samen met uiteenlopende productieomstandigheden en internationale marktontwikkelingen. In de veehouderij worden, met uitzondering van varkens, hogere opbrengstprijzen geraamd. In de teelt in de open grond daalden de prijzen voor de belangrijkste akkerbouw- en vollegrondsgroentegewassen voor de oogst van 2025, maar stegen de prijzen voor bloembollen. In de teelt onder glas is het prijsbeeld divers. Voor de belangrijkste groenten werd alleen voor tomaten een hogere prijs gerealiseerd. Bij de sierteelt kwamen voor alle belangrijke gewassen de prijzen licht hoger uit. Daarnaast zijn de prijzen voor veevoer in 2025 opnieuw gedaald. Energie, kunstmest, arbeid, pacht, gewasbeschermingsmiddelen en financiering (rente) stegen wel in prijs. Prijsontwikkelingen van bedrijfsmiddelen en van de verkochte producten zijn naast veranderingen in fysieke productie doorslaggevend voor de inkomensontwikkeling van de land- en tuinbouwbedrijven.
|
Veehouderij
De zuivelnoteringen in 2025 liggen voor boter (-32%) en melkpoeder (-24%) gemiddeld lager dan in het begin van het jaar. De gemiddelde EU-kaasprijs is in 2025 met 10% gedaald na een stijging van 15% in 2024. Omdat ongeveer de helft van de Nederlandse melk tot kaas wordt verwerkt, is de prijsontwikkeling hiervan belangrijk. De melkaanvoer in heel Nederland ligt naar verwachting bijna 1,7% hoger dan in 2024. De stijging van de melkaanvoer komt waarschijnlijk doordat er nauwelijks blauwtong onder de runderen is waargenomen in 2025, terwijl een groot deel van de melkveebedrijven in 2024 hiermee besmet was. Door blauwtong waren de koeien minder productief of ze moesten, in extreme gevallen, worden afgevoerd. De Europese melkproductie was tot en met september 2025 0,8% hoger dan het jaar daarvoor en liet hiermee een positiever beeld zien dan in Nederland over die periode (+0,5%). Binnen Europa neemt, naast in Nederland, alleen in Ierland en Polen de melkproductie toe. In de meeste andere belangrijke zuivelproducerende landen buiten Europa is het beeld van de melkproductie gemengd. In Argentinië neemt de melkproductie toe met ruim 11%, in Australië neemt deze af met 2,7%. Nieuw-Zeeland en de VS produceren circa 1% meer melk. De gemiddelde melkprijs in Nederland zal in 2025 naar verwachting uitkomen op 56 euro per 100 kilogram, inclusief nabetaling en toeslagen: dat is 9% hoger dan in 2024 (zie figuur). De prijs voor biologische melk is in 2025 geraamd op bijna 68 euro per 100 kilogram, inclusief nabetaling, een stijging van 11% ten opzichte van vorig jaar.
De melkproductie per bedrijf in Nederland neemt in 2025 met 4,5% toe tot gemiddeld bijna 1,1 mln. kg. Dit is het gevolg van een lichte stijging van het aantal melkkoeien per bedrijf (+3,5%) en een kleine toename van de melkproductie per koe (+1%). De prijzen voor nuchtere kalveren (stier en vaars) zijn in 2025 explosief gestegen (+166%), evenals die van slachtkoeien (+42%), door verminderde aanvoer van kalveren uit het buitenland en een wereldwijd stijgende vraag naar vlees. De prijs van krachtvoer is met 8% gedaald. De mestafzetkosten zijn door het verdwijnen van de derogatie net als in 2024 sterk gestegen, van gemiddeld 14.000 euro naar ruim 25.000 euro (bijna +80%) per bedrijf.
De opbrengstprijzen van vleesvarkens zijn in 2025 gedaald met gemiddeld 8%*. Deze prijsdaling hangt samen met een toegenomen productie van varkens in de EU en een minder gunstige exportpositie. In 2025 is de productie weliswaar gestabiliseerd, maar de export naar derde landen blijft beperkt en minder aantrekkelijk, waardoor de marktprijzen niet herstellen. De maandelijkse prijzen laten zien dat vooral in het tweede halfjaar van 2025 de daling sterker doorzet. Er is ook een hoge importheffing voor varkensvlees in China ingesteld, wat voor de varkensbedrijven een forse prijsdaling in gang zette. Dit wijst op aanhoudende druk op de marges voor varkenshouders. De biggenprijzen daalden gemiddeld met circa 8%. De recente daling in biggenprijzen is niet langer alleen het gevolg van een verzadigde markt, maar vooral van structurele veranderingen in de Europese varkenshouderij. In plaats van een groei van de zeugenstapel in 2023 zien we in 2024 en 2025 juist een duidelijke krimp. Nederland kende in 2025 zelfs een daling van 7% (-60.000 zeugen) door beëindigingsregelingen. De voerprijzen zijn gemiddeld 2% lager dan vorig jaar. De grondstofprijzen zijn momenteel redelijk stabiel, met uitzondering van soja, dat recent een flinke prijsstijging kende. De mestafzetkosten zijn dit jaar verder gestegen.
De eiermarkt blijft gunstig voor de pluimveehouders. De vraag naar eieren is goed en mede door de wereldwijd aanhoudende vogelgriep blijft het aanbod krap. De laatste paar maanden houdt de vogelgriep ook in Nederland de gemoederen bezig. In 2025 is de eierprijs (inclusief contracten) ten opzichte van 2024 gemiddeld met ongeveer 20% gestegen. Tussen de verschillende segmenten (houderijsystemen) en contractvormen blijven er grote verschillen. Het percentage leghennenhouders dat de eieren op de vrije markt verkoopt is in 2025 verder gestegen. De voerprijzen zijn in 2025 vrijwel onveranderd ten opzichte van het voorgaande jaar. In 2025 was de veevoermarkt vrij stabiel, met gunstige oogsten en daardoor voldoende aanbod van grondstoffen.
Een deel van de Nederlandse vleeskuikenbedrijven, met circa 50% van de productie in 2025, is in de loop der jaren overgestapt op scharrelkuikens (Beter Leven keurmerk 1 ster) waarvoor extra eisen gelden, zoals meer leefruimte per dier. De opbrengstprijzen van vleeskuikens in zowel het Beter Leven keurmerk als in het reguliere segment zijn in 2025 met naar schatting 10% gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar. De mengvoerprijzen zijn dit jaar met ongeveer 2% gedaald ten opzichte van 2024. Voerprijzen hebben veel invloed op de inkomens in de vleeskuikenhouderij, want ruim 60% van de totale bedrijfskosten bestaat uit voerkosten.
Teelt in de open grond
In de akkerbouw is de prijsvorming van de gewassen van de oogst 2025 nog gaande, omdat het afzetseizoen doorloopt tot ongeveer mei 2026. De verwachting is dat voor oogstjaar 2025 de prijzen lager uitkomen dan vorig seizoen. Dit hangt samen met de gunstige productieomstandigheden en bijgevolg hoge kg-opbrengsten. De prijs voor uien is ongeveer gelijk aan die van vorig jaar. Het areaal is licht gestegen tot ruim 33.000 ha. Ook de kg-opbrengst per ha is gestegen; dit zorgt voor een ruim aanbod bij een stabiele handel. Voor de consumptieaardappelen voor oogstjaar 2025 wordt er geraamd met een 35% lagere prijs. De aardappelverwerkers hebben genoeg aardappelen op contract, contractprijzen zijn ten opzichte van vorig jaar gestegen, en ook het buitenland heeft een groot aanbod door uitbreiding van het areaal en een goede oogst. Voor vrije aardappelen wordt ongeveer 90% minder betaald dan de contractprijzen, of ze worden niet afgenomen en verdwijnen in de voeraardappelketen. De kg-opbrengsten voor zetmeelaardappelen zijn goed; de prijsontwikkeling is nog onduidelijk, maar door hogere kg-opbrengsten lijkt het saldo hoger uit te komen dan vorig jaar. De suikerbietenprijs is vorig jaar gedaald en daalt dit jaar wederom. Cosun Beet Company heeft bij de telers aangegeven dat volgend jaar de toewijzing (het areaal waarvoor de reguliere prijs wordt betaald) wordt gereduceerd met 10%. Gemiddeld wordt voor oogstjaar 2025 geraamd met een 20% lagere prijs. De graanprijzen voor oogstjaar 2025 zijn gedurende dit jaar sterk gedaald. De gemiddelde prijs voor 2025 is ruim 10% lager dan vorig jaar. Dit jaar zijn de kg-opbrengsten wel op een goed niveau, in tegenstelling tot vorig jaar. De prijzen van bedrijfsmiddelen zijn over de hele linie gestegen, energie uitgezonderd. Dit geldt vooral voor gewasbeschermingsmiddelen, gebouwen en machines en betaalde pacht.
De witloftelers beleven een matig seizoen.Er zijn wel weer voldoende pennen ter beschikking uit de oogst van 2024 na de wortelschaarste van de oogst van 2023. De betere beschikbaarheid gaf weer voldoende productie, maar de prijs decimeerde in vergelijking met de goede prijzen in 2024. Voor meer informatie over de prijsontwikkeling van vollegrondsgroenten, zie: agrimatie.nl.
De oogstraming voor Nederland is voor zowel appel als peer door het goede teeltseizoen hoger dan 2024. Voor appel wordt een oogst geraamd van 226 mln. kg, oftewel +17%, voor peer wordt de oogst 2025 geraamd op 348 mln. kg, oftewel +8%. Voor de oogst van 2025 wordt op basis van handelsdata uitgegaan van een lagere kiloprijs voor appel van -8% en voor peer van +1%. Daarbij wordt wel een slag om de arm gehouden, omdat een belangrijk deel van de voorraden nog moet worden verkocht. Van de fruitproductie in de EU is appel het grootste gewas. Voor de totale EU27 is de oogstraming appel 10.900 kton, oftewel +4% ten opzichte van 2024. In de EU is de peerproductie met 1.800 kton qua volume circa 16,7% van de appelproductie.
In de bloembollenteelt hebben de stabiele weersomstandigheden zowel in groeiseizoen 2025 als bij het planten in het najaar van 2024 betere oogstvolumes gegeven dan het jaar ervoor. Stabiel weer in het voorjaar en goede temperaturen zorgden voor een goede groei bij de voorjaarsbloeiers (tulp, narcis, krokus). Ook bij de najaarsoogst van de zomerbloeiers (zoals lelie, gladiool) waren de stabiele weersomstandigheden bepalend voor de voortgang. De prijsvorming bleef ondanks een groter aanbod dan in 2024 op een goed niveau.
Zie voor de raming van de prijsveranderingen per product de bovenstaande figuur bij de keuze teelt in de open grond.
Teelt onder glas
In de Nederlandse tomatenteelt, het belangrijkste glasgroentegewas in areaal gemeten, hanteren veel telers weer de productiemethodieken van voor de energiecrisis. Deze winter werden de ledlampen weer volop gebruikt om jaarrond tomaten op de markt te kunnen brengen en de onbelichte tomatenteelt werd weer op de gebruikelijke tijdstippen – vanaf december tot en met januari - aangeplant. De teeltomstandigheden in 2025 waren gunstig voor een grotere totale productie. Ondanks de grotere productievolumes in Nederland voor tomaat zijn de prijzen in 2025 goed geweest in vergelijking met 2024. Dat is best opvallend, omdat grotere volumes veelal gepaard gaan met lagere prijzen. Een lager tomatenaanbod uit Spanje (-4% tot en met augustus) kan één reden zijn geweest dat de prijzen in Nederland goed zijn gebleven. In deze raming is gerekend met een kleine 2% hogere prijs ten opzichte van 2024 voor tomaten. Uitbreiding van het areaal paprika’s en een mooi zonnig jaar zorgen voor grotere producties en lagere prijzen. Voor alle kleuren was er onbalans in vraag en aanbod, waardoor prijzen behoorlijk fluctueerden. In deze raming wordt ervan uitgegaan dat de prijzen gemiddeld voor alle kleuren paprika dit jaar ruim 20% minder zijn dan vorig jaar. De productie van komkommers is in 2025 licht gestegen. De komkommerprijzen in 2025 waren grillig gedurende het jaar, maar over het geheel net iets lager dan in 2024.
In de sierteelt waren de gemiddelde verkoopprijzen voor bloemen beter dan vorig jaar bij iets minder verkochte stuks. Zo steeg de prijs van de belangrijkste snijbloem, chrysant, ten opzichte van 2024 met een paar procent. Rozentelers in Nederland blijven concurrentie ondervinden van telers elders. Het areaal rozen neemt dit jaar verder af. Deels heeft dat met het prijsverschil tussen in Nederland geteelde rozen en rozen uit landen buiten Europa te maken. Het prijsverschil is voor de meeste afzetmarkten te groot. De opbrengsten uit perkplanten namen toe door een zonnig voorjaar met goede verkoopcijfers. Bij kamerplanten was de omzetstijging beperkt.
Zie voor de raming van de prijsveranderingen per product de figuur met de keuze keuze teelt onder glas.
*Raming op basis van beschikbare data tot en met eind november 2025. In de laatste maand van het jaar is de opbrengstprijs van varkens verder onder druk komen te staan.
|