Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Voedselprijzen
     
Voedselprijzen
Select an indicator
Actuele voedselprijzen - Zuivel

Consumentenprijs zuivel stijgt, maar melkprijs af boerderij daalt
11/14/2019

De consumentenprijsindex van zuivel is in augustus 2019 uitgekomen op 113 punten (2015 =100), bijna een procentpunt hoger dan in juni. De consumentenprijzen voor zuivel liggen gemiddeld 3% hoger dan in 2018, wat overeenkomst met het percentage van de btw-verhoging per 1 januari 2019. Ook de producentenprijsindex blijft met 117 punten relatief hoog en ligt 4% hoger dan in 2018. De prijsindex af boerderij is in de zomer van 2019 verder gedaald van 106 punten in juni naar 104 punten in augustus.

  

Consumentenprijzen
In augustus is de consumentenprijsindex (CPI) van zuivel met een stijging van 1% nog boven het hoge niveau van juni uitgekomen en staat op een recordhoogte van 113 punten (2015=100). Het gemiddelde niveau van de consumentenprijzen is in de eerste acht maanden van 2019 circa 3% hoger dan in dezelfde periode van 2018. Dit verschil is vergelijkbaar met de verhoging van het btw-tarief begin 2019 (van 6% naar 9%). Er zijn onderlinge verschillen in de prijsontwikkeling van zuivelproducten. De prijsindex van houdbare melk is sinds juni met 3 punten gedaald, terwijl de prijsindex van verse melk met 2 punten is gestegen. De prijzen van kaas en kwark, yoghurt en overige producten zijn nagenoeg gelijk gebleven.

Prijzen zuivelindustrie en af boerderij 
De producentenprijsindex voor zuivel (PPI) is in augustus 2019 uitgekomen op circa 117 punten. Het niveau in 2019 ligt gemiddeld 4% hoger dan het jaar ervoor. De prijsindex af boerderij is in augustus 2019 uitgekomen op 104 punten, dat is 2 punten lager dan in juni en 3 punten lager dan in april. Deze prijsontwikkeling past niet bij een normaal seizoenspatroon, waarin af boerderij prijzen in het voorjaar dalen en in de loop van de zomer weer stijgen. Het gemiddelde prijsniveau af boerderij voor 2019 is 2% hoger dan in dezelfde periode in 2018. Deze prijzen in de industrie en af boerderij liggen weliswaar op een hoger niveau dan vorig jaar, maar nog ruim onder het niveau van eind 2014.  
 


In Nederland heeft de afschaffing van de melkquotering in 2015 tot een hogere melkproductie geleid, terwijl de afzet van zuivel haperde. Dit heeft een grote impact gehad op melkprijs voor boeren en industrie. Vanaf de tweede helft van 2016 is de marktsituatie gekanteld. De snel aantrekkende vraag naar zuivel op de Aziatische markten heeft de prijzen snel omhooggedreven. Vanaf 2017 was de stijging van de mondiale vraag groter dan het aanbod. De verwachting in de Europese Unie is, aansluitend op OECD en FAO (Agriculture Outlook), dat de zuivelmarkt in de komende jaren zal groeien. De EU zou bijna 30% van de toenemende wereldvraag voor haar rekening nemen.

Keten
Het merendeel van de zuivelproducten wordt door consumenten in het supermarktkanaal gekocht. Supermarkten kopen melk en zuivelproducten van de zuivelindustrie, die daarnaast ook een aanzienlijk deel exporteert. De industrie wordt volledig beleverd door de Nederlandse melkveehouders. Er vindt nauwelijks import van rauwe melk plaats.

Toelichting op drie niveaus
Driekwart van de zuivelproducten wordt via de retail verkocht en een kwart via de horeca en andere kanalen. Het totaal aan bestedingen aan zuivel in alle verkoopkanalen voor voedsel in Nederland wordt geraamd op bijna 5,8 miljard euro in 2018.

In 2018 telde de Nederlandse zuivelindustrie 25 ondernemingen die in totaal 53 productielocaties hebben met een capaciteit groter dan 10 miljoen kg. Ongeveer 90% van de gecollecteerde melk wordt verwerkt door vijf coöperaties. Het overgrote deel van de rauwe melk wordt verwerkt in kaas (55%) en melkpoeder (14%). Circa 6% rauwe melk gaat naar consumptiemelk(producten). De sector is internationaal georiënteerd: het saldo van de handelsbalans bedraagt 3,9 miljard euro, ofwel circa de helft van de productiewaarde van de Nederlandse zuivelsector. Bijna driekwart van de export is bestemd voor markten in de EU.

Op de Nederlandse retailmarkt zijn de inkooporganisaties van supermarkten Ahold Delhaize (35% marktaandeel), Jumbo (19% marktaandeel) en Superunie (28% gezamenlijk marktaandeel van aangesloten winkelformules) de belangrijkste afzetpartijen voor de zuivelindustrie.

In 2018 waren er in Nederland ongeveer 17 duizend bedrijven met melk- en kalfkoeien, die gezamenlijk bijna 14 miljard kg melk afleveren aan de zuivelindustrie; een relatief klein deel wordt achtergehouden op boerderijen en daar verwerkt. De omvang van de productie is tot april 2015 beperkt geweest door de quotering in het kader van het EU-zuivelbeleid. Per 1 april 2015 zijn de quota komen te vervallen. De prijsondersteuning vanuit het Europees landbouwbeleid is al eerder grotendeels vervangen door directe betalingen.


Prijsvorming
In de zomermaanden is er een groter aanbod van melk dan in de wintermaanden. Met toeslagen en heffingen worden boeren aangemoedigd om meer in de winter te leveren. De prijs die de melkveehouder ontvangt, bestaat uit een aantal componenten. In het geval van FrieslandCampina is het een garantieprijs, de jaarlijkse prestatietoeslag en de uitgifte van ledenobligaties-vast. Melkveehouders die niet aangesloten zijn bij een coöperatie, leveren melk op basis van contracten met de particuliere zuivelindustrie. Zuivelondernemingen en supermarkten spreken in bilaterale contractonderhandelingen de voorwaarden en de prijs van leveringen af, onder eigen merk of het huismerk.



Kies een keten
Contactpersoon
Huib Silvis
070-3358168
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties
• Gegevens over de PPI 2012-heden van CBS Statline (Indices van laatste 5 maanden zijn voorlopige gegevens).
• Gegevens over de gebruikte PPI 2005-2012 van CBS Statline.
• Gegevens over de gebruikte CPI 2000-heden van CBS-Statline (indices van de laatste maand zijn voorlopige gegevens).


Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page