Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Voedselprijzen
     
Voedselprijzen
Select an indicator
Actuele voedselprijzen - Zuivel

Seizoensgebonden herstel van boerderij- en industrie prijzen in de zuivel
2/24/2021

De consumentenprijsindex van zuivel is tussen februari en november 2020 stabiel tussen 112 en 113 punten (2015 =100). De prijzen van de verschillende producten als yoghurt, en kaas en kwark veranderen over die periode nauwelijks, behalve verse halfvolle melk en magere melk en houdbare melk, die respectievelijk ruim 2% en een krappe 2% in prijs stegen. De producentenprijsindex van zuivel is in november op 117 punten uitgekomen: dat is 2 punten hoger (2%) dan het laagste niveau van het jaar in oktober. De prijsindex af boerderij is in november uitgekomen op 99 punten (5%), 5 punten hoger dan het laagste niveau van het jaar in juni. De prijsontwikkelingen af boerderij en van de zuivelproducenten volgen een normaal seizoenspatroon. Het jaargemiddelde van het prijsniveau af boerderij ligt in november 2020 onder het gemiddelde prijsniveau van afgelopen drie jaar.

  

Consumentenprijzen
De consumentenprijsindex (CPI) van zuivel is in november relatief stabiel gebleven. De CPI heeft vanaf februari 2020 tussen 112 en 113 punten (2015=100) geschommeld. Ook de prijzen van de verschillende zuivelproducten yoghurt, kaas en kwark zijn in deze periode nauwelijks veranderd. Uitzondering zijn verse halfvolle melk en magere melk en houdbare melk, die respectievelijk ruim 2% en een krappe 2% in prijs stegen. In november is het jaargemiddelde van de CPI van zuivel 1% hoger dan het jaargemiddelde in dezelfde periode in 2019.

Prijzen zuivelindustrie en af boerderij
De producentenprijsindex voor zuivel (PPI) en de prijsindex af boerderij laten in november 2020 herstel zien. De PPI is op circa 117 punten uitgekomen. Dat is 2 punten (2%) hoger dan het laagste niveau van het jaar in oktober, maar met 2 punten (1%) onder de recordhoogte van maart. Het jaargemiddelde van de PPI ligt in november 2% hoger dan in november 2019. De prijsindex af boerderij staat in november 2020 op 99 punten. Dat is 5 punten (5%) hoger dan het laagste niveau van het jaar in juni, maar 7 punten (6%) onder het hoogste niveau van 2020 in februari. Deze ontwikkelingen passen bij een normaal seizoenspatroon. Prijsdalingen in het voorjaar komen door een hoger aanbod richting de zomer. In het najaar en winter daalt het aanbod en gaan de prijzen doorgaans omhoog. Het jaargemiddelde van de prijsindex af boerderij ligt in november echter 7 punten (6%) onder het gemiddelde prijsniveau van dezelfde periode in 2019, en ook onder het niveau in de jaren 2017 en 2018.



Vanaf de eerste maanden van 2020 hebben veel landen ingrijpende maatregelen genomen ter voorkoming van de verspreiding van het coronavirus. Deze maatregelen hebben een grote impact op de wereldzuivelmarkt gehad. Er ontstonden operationele beperkingen in de hele keten, wat de logistiek heeft bemoeilijkt. De importerende landen als China zijn sinds de uitbraak van het coronavirus minder zuivel gaan kopen. De exporterende landen als Nederland hebben hierdoor te maken gekregen met overschotten van zuivelgrondstoffen, waardoor melkprijzen onder druk zijn komen te staan. In Nederland is de afzet van zuivel naar de foodservicesector flink gedaald door de sluiting van de horeca tussen maart en juni, en vanaf oktober. Tegelijkertijd is er een hogere afzet van producten via de retail. De verwachting is dat de normalisering van de markt pas in de loop van 2021 zal beginnen, als de grootschalige coronavaccinatieprogramma’s uitgerold worden.

De coronacrisis brak uit in de periode dat de wereldzuivelmarkt relatief gunstig leek te zijn voor de zuivelproducerende landen. Na de lage prijzen door de structurele zuiveloverschotten wereldwijd in 2015-2016 kantelde de marktsituatie in de tweede helft van 2016. De snel aantrekkende vraag naar zuivel op de Aziatische markten had de prijzen snel omhooggedreven. Vanaf 2017 was de stijging van de mondiale vraag groter dan het aanbod. De langetermijnverwachting in de Europese Unie is, aansluitend op de OECD en FAO (Agriculture Outlook), dat de zuivelmarkt in de komende jaren zal groeien en dat de EU bijna 30% van de toenemende wereldvraag voor haar rekening zal nemen.

Keten
Het merendeel van de zuivelproducten wordt door consumenten in het supermarktkanaal gekocht. Supermarkten kopen melk en zuivelproducten van de zuivelindustrie, die daarnaast ook een aanzienlijk deel exporteert. De industrie wordt volledig beleverd door de Nederlandse melkveehouders. Er vindt nauwelijks import van rauwe melk plaats.

Toelichting op drie niveaus
Vóór de coronacrisis werd driekwart van de zuivelproducten via de retail verkocht en een kwart via de horeca en andere kanalen. Het totaal aan bestedingen aan zuivel in alle verkoopkanalen voor voedsel in Nederland is geraamd op ongeveer 7 miljard euro in 2019.

In 2019 telde de Nederlandse zuivelindustrie 25 ondernemingen die in totaal 53 productielocaties hebben met een capaciteit groter dan 10 miljoen kg. Ongeveer 90% van de gecollecteerde melk wordt verwerkt door vijf coöperaties. Het overgrote deel van de rauwe melk wordt verwerkt in kaas (56%) en melkpoeder (15%). Circa 7% rauwe melk gaat naar consumptiemelk(producten). De sector is internationaal georiënteerd: het saldo van de handelsbalans bedraagt 4,0 miljard euro, ofwel circa de helft van de productiewaarde van de Nederlandse zuivelsector. Bijna driekwart van de export is bestemd voor markten in de EU.

Op de Nederlandse retailmarkt zijn de inkooporganisaties van supermarkten Ahold Delhaize (35% marktaandeel), Jumbo (21% marktaandeel) en Superunie (27% gezamenlijk marktaandeel van aangesloten winkelformules) de belangrijkste afzetpartijen voor de zuivelindustrie.
In 2019 waren er in Nederland ruim 16 duizend bedrijven met melk- en kalfkoeien, die gezamenlijk bijna 14 miljard kg melk afleveren aan de zuivelindustrie; een relatief klein deel wordt achtergehouden op boerderijen en daar verwerkt. De omvang van de productie is tot april 2015 beperkt geweest door de quotering in het kader van het EU-zuivelbeleid. Per 1 april 2015 zijn de quota komen te vervallen. De prijsondersteuning vanuit het Europees landbouwbeleid is al eerder grotendeels vervangen door directe betalingen.

Prijsvorming
In de zomermaanden is er een groter aanbod van melk dan in de wintermaanden. Met toeslagen en heffingen worden boeren aangemoedigd om meer in de winter te leveren. De prijs die de melkveehouder ontvangt, bestaat uit een aantal componenten. In het geval van FrieslandCampina is het een garantieprijs, de jaarlijkse prestatietoeslag en de uitgifte van ledenobligaties-vast. Melkveehouders die niet aangesloten zijn bij een coöperatie, leveren melk op basis van contracten met de particuliere zuivelindustrie. Zuivelondernemingen en supermarkten spreken in bilaterale contractonderhandelingen de voorwaarden en de prijs van leveringen af, onder eigen merk of het huismerk.


Kies een keten
Contactpersoon
Huib Silvis
070-3358168
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties
• Gegevens over de PPI 2012-heden van CBS Statline (Indices van laatste 5 maanden zijn voorlopige gegevens).
• Gegevens over de gebruikte PPI 2005-2012 van CBS Statline.
• Gegevens over de gebruikte CPI 2000-heden van CBS-Statline (indices van de laatste maand zijn voorlopige gegevens).


Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page