Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Voedselprijzen
     
Voedselprijzen
Select an indicator
Actuele voedselprijzen - Zuivel

Zuivelprijzen ongekend hoog
11/22/2022

De consumentenprijsindex van zuivel is in september 2022 doorgestegen naar 137 punten (2015 =100). De producentenprijsindex voor zuivel staat op 153 punten. De prijsindex af boerderij heeft een niveau van 175 punten bereikt. De prijzen zijn ongekend hoog. De prijsindex af boerderij laat sinds halverwege 2020 een stijgende trend zien die ingaat tegen het normale seizoenspatroon. Hoge prijzen van energie en voer stuwen de prijzen op.


  

Prijsontwikkelingen

Consumentenprijzen
De consumentenprijsindex (CPI) van zuivel is in september 2022 geëindigd op een nieuwe recordhoogte van 137 punten (2015=100). Dit is een stijging van 3% ten opzichte van juli. Ook de afzonderlijke zuivelproducten zijn in augustus en september verder in prijs gestegen. Houdbare melk liet veruit de grootste stijging zien (10%), gevolgd door verse halfvolle en magere melk, en yoghurt (beide 3%), kaas en kwark (2%) en overig zuivel (3%). De consumentenprijsindex van zuivel ligt in september 2022 20% hoger dan in september 2021.

Prijzen zuivelindustrie en af boerderij
De producentenprijsindex voor zuivel (PPI) is september 2022 uitgekomen op 153 punten, evenals mei, augustus en september. De prijsstijging van Nederlandse zuivelproducten op de Nederlandse markt was vanaf november 2020 tot aan mei 2022 sterker dan die op de buitenlandse markt. Vanaf mei 2022 zijn de prijsstijgingen vooral op de buitenlandse markt zichtbaar. De prijsindex af boerderij is in september uitgekomen op 175 punten. De melkprijzen zijn buitengewoon hoog. Vanaf halverwege 2020 zijn de prijzen af boerderij bijna verdubbeld. Prijsstijgingen na het voorjaar zijn conform het normale seizoenspatroon. De prijsstijgingen in het voorjaar zijn dat echter niet. De prijsindex af boerderij lag in september 2022 maar liefst 22% boven het prijsniveau in september 2021.

De belangrijkste reden voor de prijsstijgingen in zuivel zijn marktverstoringen door de oorlog in Oekraïne na de Russische invasie in februari 2022 en de daaropvolgende internationale sancties tegen Rusland en Belarus. Met name de prijzen van energie en voer zijn enorm gestegen. De marktverstoringen door de oorlog in 2022 volgen de verstoringen tijdens de coronapandemie in 2020-2021 op. De prijsstijgingen van de voedselgrondstoffen op de wereldmarkten zijn al in de loop van 2021 ingezet.



Keten
Het merendeel van de zuivelproducten wordt door consumenten in Nederland in het supermarktkanaal gekocht. Supermarkten kopen melk en zuivelproducten van de zuivelindustrie, die daarnaast ook een aanzienlijk deel exporteert. Ook wordt consumentenzuivel geïmporteerd. De Nederlandse industrie wordt nagenoeg volledig beleverd door de Nederlandse melkveehouders. Er vindt nauwelijks import van rauwe melk plaats.

Melkveehouderij
In 2021 waren er in Nederland circa 15,2 duizend bedrijven met melk- en kalfkoeien, die gezamenlijk 13,6 miljard kg melk afleveren aan de Nederlandse zuivelindustrie; een relatief klein deel wordt achtergehouden op boerderijen en daar verwerkt (op basis van cijfers van het CBS).

Industrie
In 2021 telde de Nederlandse zuivelindustrie 26 ondernemingen die in totaal 52 productielocaties hebben met een capaciteit groter dan 10 miljoen kg (ZuivelNL). Ongeveer 90% van de gecollecteerde melk wordt verwerkt door vijf coöperaties. Het overgrote deel van de rauwe melk wordt verwerkt in kaas (57%) en melkpoeder (13%).

Afzet
Circa 30% van de zuivelproductie blijft in Nederland, 45% wordt binnen de EU afgezet. De Nederlandse zuivelsector is internationaal georiënteerd: het saldo van de handelsbalans bedraagt 4,1 miljard euro. Ongeveer een kwart van de geëxporteerde zuivel verlaat de EU, waarbij China, Zuid-Korea en de Verenigde Staten de drie belangrijkste afzetlanden zijn buiten de EU (ZuivelNL).

De Nederlandse afzetmarkt is overzichtelijker dan de wereldmarkten als het gaat om de opererende zuivelaanbieders en afnemende partijen. Vóór de coronacrisis werd driekwart van de zuivelproducten in Nederland via de retail verkocht en een kwart via de horeca en andere kanalen. Het totaal aan consumentenbestedingen aan zuivel in alle verkoopkanalen voor voedsel in Nederland wordt geraamd op circa 6 miljard euro (op basis van de Monitor Duurzaam Voedsel 2021). Op de Nederlandse retailmarkt zijn de inkooporganisaties van supermarkten Ahold Delhaize (35% marktaandeel), Jumbo (21% marktaandeel) en Superunie (27% gezamenlijk marktaandeel van aangesloten winkelformules) de belangrijkste afzetpartijen voor de zuivelindustrie. Naast de Nederlandse zuivelondernemingen richt zich een aantal vooral grotere Europese zuivelondernemingen op de Nederlandse consument. Het aandeel van deze ondernemingen is relatief klein door een groot competitief voordeel van de Nederlandse ondernemingen.

Op de internationale markten, en met name buiten de EU, zijn zuivelgroothandels (intermediairs) belangrijke afzetpartijen. Zuivelondernemingen uit Nieuw-Zeeland en Australië, Noord-Amerika, andere zuivelondernemingen uit Europa en lokale zuivelondernemingen opereren vaak tegelijkertijd in dezelfde landen als de Nederlandse zuivelondernemingen.

Prijsvorming
In de zomermaanden is er een groter aanbod van melk dan in de wintermaanden. Met toeslagen en heffingen worden boeren aangemoedigd om meer in de winter te leveren. De omvang van de productie is tot april 2015 beperkt geweest door de quotering in het kader van het EU-zuivelbeleid. Per 1 april 2015 zijn de quota komen te vervallen. De prijsondersteuning vanuit het Europees landbouwbeleid is al eerder grotendeels vervangen door directe betalingen.

De prijs die de melkveehouder voor melk ontvangt bestaat uit een aantal componenten. In het geval van FrieslandCampina is het een garantieprijs, de jaarlijkse prestatietoeslag en de uitgifte van ledenobligaties-vast. Melkveehouders die niet aangesloten zijn bij een coöperatie, leveren melk op basis van contracten met de particuliere zuivelindustrie. Vaak wordt de melkprijs van de coöperaties gebruikt als een referentie. Het resultaat van de Nederlandse zuivelondernemingen is afhankelijk van hun prestatie op de binnenlandse en buitenlandse markten. Prijsontwikkelingen in binnen- en buitenland sluiten niet altijd op elkaar aan door verschillen in marktdynamiek.

De voorwaarden en prijzen van zuivelproducten in Nederland komen tot stand via bilaterale contractonderhandelingen tussen zuivelondernemingen en (Nederlandse) supermarkten.



Kies een keten
Contactpersoon
Jop Woltjer
070-3358155
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties
• Gegevens over de PPI 2012-heden van CBS Statline (Indices van laatste 5 maanden zijn voorlopige gegevens).
• Gegevens over de gebruikte PPI 2005-2012 van CBS Statline.
• Gegevens over de gebruikte CPI 2000-heden van CBS-Statline (indices van de laatste maand zijn voorlopige gegevens).


Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page