Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Handelsbeleid
     
Handelsbeleid
Select an indicator
WTO - Agrarische sector

Enige dynamiek in WTO-landbouwonderhandelingen
12/18/2017

Ook in 2017 hebben de 164 leden van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) hun besprekingen over het terugdringen van handelsverstorend overheidsbeleid op het gebied van landbouw en voedsel voortgezet. Deze besprekingen begonnen in 2001 als onderdeel van de WTO Doha-ronde. In december 2015 werd tijdens de 10e Ministeriele Conferentie (MC) in Nairobi besloten landbouwexportsubsidies niet meer toe te staan.1 Dit is het eerste grote wapenfeit van de WTO sinds 2001.


De meest recente discussies spitsen zich toe op de onderwerpen binnenlandse steun en publieke voedselvoorraden voor voedselzekerheid. Voor beide onderwerpen zijn in het afgelopen jaar diverse voorstellen door WTO-leden ingediend.

Binnenlandse steun
In de WTO-context wordt overheidssteun aan de landbouw ingedeeld aan de hand van de mate waarin de steun productie en handel beïnvloedt, en aangeduid met een kleur: de zogenoemde gele box bevat steunmaatregelen die als (meest) handelsverstorend worden aangemerkt (zoals productspecifieke prijssteun en inputsubsidies), terwijl de maatregelen in de groene box (onder andere ontkoppelde directe inkomenssteun) en blauwe box (directe betalingen in het kader van productiebeperkende programma’s) dat niet, respectievelijk minder zijn. De hoogte van de steun (in nationale valuta) is gemaximeerd (als uitkomst van het GATT-akkoord van 1995), maar de basis voor de berekening van toegestane maxima ligt voor de meeste WTO-leden al ver in het verleden (namelijk refererend naar een 1986-88 gemiddelde wereldmarktprijs!). Veel landen zien een actualisatie van de regels rond binnenlandse steun als een prioriteit voor besluitvorming tijdens de komende MC in Buenos Aires in december 2017.

De EU en Brazilië dienden samen met nog een aantal netto-exporterende landen in juli 2017 een voorstel in, waarbij nieuwe grenzen worden gesteld aan het maximumbedrag aan landbouwsteun dat een land kan geven. De grondslag voor de vaststelling van die grenzen is gebaseerd op recente landbouwproductiewaarden van een land, geschoond voor de steun die de sector krijgt (Bridges, 20 juli 2017).

In een eerste reactie hebben Japan, Zwitserland en andere landen die hun landbouwsector aanzienlijk beschermen, zich kritisch uitgelaten over dit voorstel. Een historische baseline zoals nu (nog) geldt, geeft landen met een destijds hoog steunniveau een voordeel: overgaan naar een systeem dat de maximale steunbedragen als een percentage aan de huidige productiewaarde koppelt en voor alle ontwikkelde landen hetzelfde is, betekent bijna per definitie een nadeel voor de meest beschermende landen.

Veel ontwikkelingslanden lieten weten geen concessies te willen doen op het gebruik van input- en investeringssubsidies voor hun boeren, waarmee ze een voorschot nemen op de discussie om bepaalde types steun - zoals directe inkomenssteun of inputsubsidies - aan een maximum te binden. Het EU-Brazilië voorstel laat dat nog open en spreekt alleen over totale steunbedragen en niet over onderdelen daarvan (zie ook Matthews (2017) voor een analyse van dit EU-Brazilië voorstel).


Publieke voorraden
Het voorstel over beperking van de binnenlandse steun heeft directe raakvlakken met de discussie over publieke voedselvoorraden. Ontwikkelingslanden met dergelijke programma’s, India voorop, claimen concessies. Ze willen prijssteun aan hun boeren die in het kader van het aanleggen van voedselvoorraden wordt gegeven, uitzonderen van reductieverplichtingen (dus in de groene box te plaatsen). Het voorstel van de EU en Brazilië gaat hierin mee op de voorwaarde dat het WTO-lid dient te behoren tot de groep van minst-ontwikkelde landen, en de waarde van de voorraden niet meer dan 10% is van de totale productiewaarde van traditionele voedingsgewassen. Het is de vraag of de grens van 10% door andere partijen zal worden geaccepteerd. Met een verwijzing naar een studie over het voedselbeleid in India merkt Matthews (2017) op dat de Indiase overheid meer dan 10% van de productiewaarde van rijst en tarwe aankoopt, en dus beperkt zal worden in zijn bewegingsruimte om voedselvoorraden aan te leggen.

Ongetwijfeld zal na de zomer van 2017 nog stevig gediscussieerd worden over de parameters en technische details van het voorstel van de EU en Brazilië. De nieuwe voorzitter van het WTO-landbouwonderhandelingscomité, de Keniaanse ambassadeur Stephen Karau, is echter optimistisch over de kans dat tijdens de MC in Buenos Aires in december consensus kan worden bereikt over beide onderwerpen (Bridges, 26 juli 2017). Een van de onzekere factoren is evenwel de opstelling van de VS: sinds het aantreden van president Trump in november 2016 heeft de Amerikaanse regering diverse signalen gegeven niet veel te verwachten van multilaterale onderhandelingen (bijvoorbeeld Bridges, 29 juni, 2017) en een meer protectionistische koers te zullen varen.


EU blijft inzetten op bilaterale handelsovereenkomsten
In reactie op de meer naar binnen gekeerde blik van de VS onderstreept de Europese Commissie juist het belang van intensievere handelsrelaties en de noodzaak om handelsbelemmeringen te slechten. Zo stelt de president van de Europese Raad, Donald Tusk, in een brief aan de staatshoofden van de EU-lidstaten ter voorbereiding op een informele top op Malta, dat ‘We should use the change in the trade strategy of the US to the EU’s advantage by intensifying our talks with interested parties while defending our interests at the same time. The European Union should not abandon its role as a trade superpower.’ (European Council, 2017). Ook de commissaris van Handel Cecilia Malström blijft in diverse blogs en speeches hameren op de voordelen van open grenzen en de gevaren van toenemend protectionisme. Die houding blijkt ook uit het groot aantal lopende en juist afgesloten onderhandelingsdossiers waarmee de EU zijn rol als ‘trade superpower’ invult (zie voor overzicht DG Trade tradoc 118238).


Een bilateraal handelsakkoord met de VS lijkt er voorlopig niet te komen: de onderhandelingen over de Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP) zijn in de ijskast gezet. Anders dan over het Trans-Pacific Partnership (TPP) - waaruit de VS zich heeft teruggetrokken - heeft president Trump zich publiekelijk nog niet uitgelaten over zijn houding ten opzichte van TTIP. De in mei 2017 aangestelde US Trade Represenative Robert Lighthizer liet weten dat ‘TTIP is an area where there are a lot of very positive reasons to go forward in that’ (Bridges, 29 juni 2017). Mogelijk dat er toch nog een vervolg van de TTIP-onderhandelingen komt.

1 Bij dit besluit faseren ontwikkelde landen onmiddellijk hun exportsubsidies uit, met uitzondering van enkele producten (onder andere zuivel, suiker, varkensvlees). Ontwikkelingslanden doen dat vanaf 2023.






Kies een sector
Contactpersoon
Siemen van Berkum
070 3358101
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties
  • Bridges Weekly (2017). Lighthizer lays out US trade policy agenda, NAFTA hearings get underway. Vol. 21, issue 23, 29 juni 2017
  • Bridges Weekly (2017). EU, Brazil call for new WTO rules on farm subsidies, food security. Vol. 21, issue 26, 20 juli 2017
  • Bridges Weekly (2017). WTO farm talks chair urges members to accelerate work for Buenos Aires Ministerial. Vol. 21, issue 27, 26 juli 2017
  • DG Trade Europese Commissie (2017). Overview of ongoing FTA and other trade negotiations. http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2006/december/tradoc_118238.pdf
  • European Council (2017). ‘United we stand, divided we fall’: letter by President Donald Tusk to the 27 EU heads of state or government on the future of the EU before the Malta summit. Press release 35/17, 31/01/2017
  • Matthews, A. (2017). EU-Brazil WTO proposal on domestic support. CAP Reform Post, 23 juli 2017.




Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page