Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Handelsbeleid
     
Handelsbeleid
Select an indicator
WTO - Agrarische sector

WTO-landbouwonderhandelingen
11/7/2019

Het afgelopen jaar hebben de 164 leden van de Wereldhandelsorganisatie WTO geen vooruitgang weten te boeken in de Doha Ontwikkelingsronde. In deze ronde, die in 2001 is gestart, proberen de leden afspraken te maken om handelsbelemmeringen zoveel mogelijk weg te nemen. Tijdens de Ministerial Conference (MC – bijeenkomst van de handelsministers van WTO-leden) van Nairobi (2015) is een tussentijds succes geboekt op het gebied van landbouw, met afspraken over het volledig afschaffen van exportsubsidies, over voorwaarden waaronder publieke voedselvoorraden mogen worden aangehouden, over markttoegang en over het katoendossier. De uitwerking van deze besluiten leidt echter nog tot veel discussie. Zo willen de G33 – een groep ontwikkelingslanden – meer beleidsruimte om voedselvoorraden op te kunnen bouwen om zo hun voedselveiligheid te schragen. Andere landen vrezen dat de manier waarop dat gebeurt (bijvoorbeeld via gegarandeerde prijzen die boven de internationale niveaus liggen) handelsverstorend werkt (WTO, 2019a). Het WTO-secretariaat stuurt weliswaar aan op een ‘negotiation-focused mode’ door zo concreet mogelijk aan te geven waarover kan worden onderhandeld in een poging om op de volgende MC in de zomer van 2020 resultaten te kunnen boeken (WTO, 2018), maar dat heeft tot de zomer van 2019 nog niet tot iets tastbaars geleid (ref. juni verslag WTO agri cie).



Een ander belangrijk discussiepunt is de mate waarin binnenlands landbouwbeleid handelsverstorend is. Volgens de afspraken uit 1995 (Uruguay Round Agreement on Agriculture) is binnenlandse steun ingedeeld in steun die wel (de groene en blauwe box) en steun die in beperkte mate (de gele box) is toegestaan. Ruim 20% van de leden heeft echter nog nooit een zogenoemde notificatie over hun binnenlandse steun bekend gemaakt en anderen doen dat (te) laat. Daarmee ontbreekt een actueel inzicht in de nakoming van gemaakte afspraken. Veel leden van de WTO dringen dan ook aan op meer transparantie op dit punt (WTO, 2019b).

Wat betreft binnenlandse steunverlening, ligt vooral het Amerikaanse landbouwbeleid momenteel onder vuur. President Trump heeft de Amerikaanse boeren extra steun toegezegd vanwege de gevolgen van ‘unjustified retaliatory duties on U.S. agricultural goods’ (Farmprogres, 2019). Deze tarieven zijn door China en enkele andere landen ingesteld, op hun beurt weer als gevolg van Amerikaanse tarieven op staal, aluminium en andere goederen. Zeven landen waaronder ook de EU vragen zich af of het Amerikaanse steunprogramma – met een geschatte waarde van USD 16 miljard – geoorloofd is volgens de WTO-afspraken uit 1995. De VS beweren dat de steun zowel qua vorm als omvang WTO-conform is.

Als een WTO-lid van mening is dat een ander lid een overeenkomst of afspraak gemaakt in WTO schendt, kan zij gebruik maken van de WTO Dispute Settlement Procedures, algemeen beschouwd als een van de pilaren van de WTO. Als een ronde van consultaties voor betrokken partijen niet tot een bevredigende oplossing leidt, geeft een onafhankelijk panel een bindende advies, waartegen men in beroep kan gaan bij de zogenaamde Appellate Body. De werking en de kracht van het mechanisme wordt de laatste jaren echter ondergraven door de opstelling van de VS, door enerzijds de aanstelling van nieuwe rechters in de Appellate Body te blokkeren en anderzijds aan te geven dat het land geen uitspraken van het panel accepteert als deze voor de VS ongunstig zijn (Atlantic council, 2019). De discussie over de relevantie van de WTO loopt vanwege de moeizame onderhandelingen in de Doha-ronde al langer, maar de houding van de huidige Amerikaanse regering over de werking van het Dispute Settlement-mechanisme zet deze discussie de laatste jaren op scherp. Hierdoor zoeken landen hun toevlucht tot onderlinge afspraken om handel te bevorderen.

Dierenwelzijn en handelsakkoorden
Dierenwelzijnseisen maken geen onderdeel uit van het WTO-handelsakkoord van 1995 (Uruguay Round Agricultural Agreement). Er is dan ook geen algemeen geldende standaard waaraan alle WTO-leden zich hebben geconformeerd en op basis waarvan de invoer van levende dieren of dierlijke producten kan worden tegengehouden als de handelspartner in gebreke blijft. In tegenstelling tot dier- en plantenziektes, waar dergelijke algemene standaarden wel gelden, zijn er bij dierenwelzijn grote, deels cultureel ingegeven verschillen in wat aanvaardbaar wordt geacht in de omgang met dieren.

Bij het afsluiten van bilaterale handelsakkoorden stelt de EU doorgaans samenwerking op het gebied van regelgeving voor. In zo’n onderdeel van het akkoord staat informatie- en kennisuitwisseling centraal, niet direct met het doel om de eisen te harmoniseren, maar wel om verschillen in regelgeving die handelsverstorend kunnen zijn te verminderen. Doorgaans worden de aanbevelingen van de Wereld Organisatie van Diergezondheid (OIE) inzake dierenwelzijnsnormen en de implementatie van ‘best animal welfare practices’ als referentiedoelen genoemd. Die OIE-richtlijnen zijn niet hetzelfde als de EU-dierenwelzijnseisen, maar zijn wel sterk door EU-beleid en -wetgeving op dit terrein beïnvloed (Broom, 2017).

De landbouwsector- en dierenwelzijnsorganisaties in de EU willen dat handelspartners gelijkwaardige standaarden toepassen, maar consensus over een internationaal kader om dat af te dwingen ontbreekt. In plaats daarvan tracht de EU door overleg, voorlichting en steun bij implementatie de handelspartners te bewegen dierenwelzijnseisen aan de eigen landbouwsector op te stellen die meer met die in de EU overeenkomen. Overigens staat het inkopende partijen in het bedrijfsleven wel vrij om eisen te stellen die overeenkomen met de eisen binnen de EU, of nog verdergaand zijn.


Kies een sector
Contactpersoon
Siemen van Berkum
070 3358101
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page