Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Structuur
     
Structuur
Select an indicator
Rechtsvorm - Land- en tuinbouw

Maatschap de meest voorkomende rechtsvorm in de land- en tuinbouw
12/18/2017

De meest voorkomende rechtsvorm in de land- en tuinbouw is met 54% momenteel de natuurlijke persoon in de vorm van een maatschap of vennootschap onder firma (vof) (zie tabel hieronder). Daarna volgt de eenmanszaak (39%) en de rechtspersoon (7%). Slechts een beperkt aantal land- en tuinbouwbedrijven heeft rechtspersoonlijkheid. Omdat het vooral grotere bedrijven zijn, is het aandeel van deze groep in de omzet en de werkgelegenheid met respectievelijk 25% en 28% aanzienlijk.

Vrijwel alle land- en tuinbouwbedrijven zijn natuurlijke personen
Er bestaan twee rechtsvormen van een bedrijf: natuurlijk persoon en rechtspersoon. De belangrijkste verschillen tussen beide vormen houden verband met de aansprakelijkheid en de belastingverplichtingen. Van oudsher zijn de land- en tuinbouwbedrijven voor het overgrote deel natuurlijke personen, en tot circa tien jaar geleden vooral eenmanszaken. Rond de eeuwwisseling lag het aandeel van de eenmanszaak nog op 62%, maar dit is inmiddels afgenomen tot 39% (tabel 1).

Rechtsvorm land- en tuinbouwbedrijven, 1999 en 2016
19992016
Aantal bedrijven%Aantal bedrijven%
Natuurlijk persoon
    - eenmanszaak62,7176221,47039
    - samenwerking (maatschap/vof)34,4343430,13354
Rechtspersoon4,39444,0787
Totaal101,54510055,681100
Bron: CBS-Landbouwtelling, bewerking Wageningen Economic Research.
Nu is 54% een natuurlijk persoon in de vorm van een samenwerking tussen twee of meer personen. Daarvan is zo’n 60% een maatschap en 40% een vennootschap onder firma (vof).

De maatschap wordt onder meer aangegaan tussen man en vrouw, en tussen ouder(s) en kinder(en) voor de geleidelijke overdracht van een bedrijf. Dat levert onder andere fiscale voordelen: de bedrijfswinst kan over meerdere personen worden verdeeld met voor elke persoon fiscale vrijstellingen. De natuurlijk persoon in de vorm van samenwerking (maatschap of vof) komt het meest voor in de melkveehouderij (op 71% van de bedrijven).




Veel rechtspersonen in de glastuinbouw
Het aantal rechtspersonen in de land- en tuinbouw is vanaf de eeuwwisseling licht gedaald, maar door de zeer sterke afname van het aantal eenmanszaken, is het aandeel van de rechtspersonen gestegen tot 7% (tabel 1). Dat zijn vrijwel zonder uitzondering besloten vennootschappen (bv’s). Vooral grotere bedrijven (tabel 2) kiezen voor de rechtspersoon om de aansprakelijkheid in te perken, het behalen van fiscale voordelen bij hoge bedrijfswinsten en financieringsmogelijkheden. De rechtspersoon wordt met name gekozen in intensieve, minder sterk grondgebonden sectoren, met relatief veel niet-gezinsarbeidskrachten. De glastuinbouw gaat voorop met een aandeel van 36% van de bedrijven als rechtspersoon, met op enige afstand de opengrondstuinbouw (14%) en de intensieve veehouderij (12%). In de melkveehouderij is deze rechtsvorm een zeldzaamheid (1%). Door de sterke vermogenspositie (veel eigen vermogen door de waarde van eigen landbouwgrond) is vanuit financieringsoogpunt weinig aanleiding om in deze sector te kiezen voor de rechtspersoon. Verder zijn de inkomens over het algemeen niet zo hoog om vanuit fiscale optiek de voorkeur te geven aan de rechtspersoon.

Rechtspersonen: relatief veel omzet en werkgelegenheid
De rechtspersonen zijn zoals gezegd relatief groot en arbeidsintensief (tabel 2).

Grootte (ha/SVC) en arbeid (aje) land- en tuinbouwbedrijven naar rechtsvorm, 2016
Ha per bedrijfSVC per bedrijf a Aje per bedrijf b % aje gezin c % aje vast d % aje los e
Natuurlijk persoon
    - eenmanszaak23531.5771211
    - samenwerking (maatschap/vof401162.6741313
Rechtspersoon2842610.485537
Totaal321142.8572419
a Standaardverdiencapaciteit (maat voor inkomen); b Arbeidsjaareenheid (aje); c Aandeel gezin in aantal aje; d Aandeel vast personeel in aantal aje; e Aandeel los personeel in aantal aje.
Bron: CBS-Landbouwtelling, bewerking Wageningen Economic Research.
Ze nemen daardoor naar verhouding een behoorlijk deel van de omzet (gemeten in Standaardopbrengst, SO) en werkgelegenheid (gemeten in arbeidsjaareenheden, aje) voor hun rekening, respectievelijk 25% en 28% (zie figuur hieronder). De eenmanszaken zijn daarentegen over het algemeen vrij kleine bedrijven die met name zijn te vinden onder de overige graasdier- en akkerbouwbedrijven. In totaal is bijna 40% van alle land- en tuinbouwbedrijven een eenmanszaak, goed voor ongeveer een vijfde van de omzet en werkgelegenheid (zie figuur).


Natuurlijk persoon overwegend gezinsbedrijf
De land- en tuinbouwbedrijven met als rechtsvorm een natuurlijk persoon zijn voor het overgrote deel gezinsbedrijven (93% in 2013; LEB 2014), dat wil zeggen dat het aandeel gezinsarbeid in de totale arbeid op het bedrijf meer dan 50% is. Van het totale arbeidsvolume (in aje) bestaat in 2016 ongeveer driekwart uit gezinsarbeid, zowel op de eenmanszaken als op de samenwerkingsverbanden (tabel 2).

Weinig opvolgers voor eenmanszaken
De samenwerkingsvormen hebben meer opvolgers dan de eenmanszaken, 51% tegen 20% (figuur 2; opvolging voor rechtspersonen is niet beschikbaar). Dat heeft te maken met de bedrijfsomvang in combinatie met het bedrijfstype. De eenmanszaken zijn vrij klein (tabel 2) en zijn oververtegenwoordigd in de akkerbouw en overig graasdierhouderij. De animo voor bedrijfsovername daalt sterk bij een afnemende bedrijfsomvang.

Een indicatie voor het aantal bedrijven dat op middellange termijn naar verwachting zal worden voortgezet is het ‘continuïteitspercentage’. Dat is het aandeel van de bedrijven met een bedrijfshoofd jonger dan 51 jaar, de bedrijven met een bedrijfshoofd van 51 jaar of ouder met een opvolger, en de rechtspersonen. Voor de eenmanszaken komt het continuïteitspercentage uit op 52% en op de samenwerkingsverbanden 67%. De 100% voor de rechtspersonen is een veronderstelling, gebruikt om een totaalcijfer voor alle bedrijven (inclusief rechtspersonen) te kunnen geven. Enerzijds is dat gestoeld op de grote omvang van deze bedrijven en anderzijds op het beperkte aandeel in het totaal aantal bedrijven, waardoor de invloed van deze aanname op het totaalcijfer beperkt is.







Kies een sector
Contactpersoon
Martien Voskuilen
070 3358328
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page