Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Structuur
     
Structuur
Select an indicator
Biologische landbouw - Land- en tuinbouw

Verdere groei aantal gecertificeerde biologische land- en tuinbouwbedrijven
9/28/2018

Het aantal gecertificeerde biologische land- en tuinbouwbedrijven steeg in 2017 met 180 tot 1.750. Ook het gecertificeerde biologische landbouwareaal is in 2017 toegenomen, met 2.000 ha tot 60.449 ha. Dit komt overeen met 3,4% van het totaal areaal cultuurgrond in Nederland.  







De toegenomen belangstelling voor de biologische productiewijze blijkt ook uit het aantal bedrijven en het areaal in omschakeling. In 2017 was de oppervlakte die in omschakeling was met meer dan 9.000 ha relatief hoog. Hierdoor steeg het aantal geregistreerde ha per bedrijf naar gemiddeld 36 ha; ter vergelijking, de gemiddelde oppervlakte cultuurgrond in de land- en tuinbouw is ongeveer 39 ha. De hectares die in omschakeling zijn, zijn niet alleen van nieuwe bedrijven, maar ook van bestaande gecertificeerde bedrijven die nieuwe grond laten omschakelen. De verwachting voor 2018 is dat het aantal gecertificeerde bedrijven en het areaal verder zal stijgen. Vraag en aanbod in de markt is niet altijd in evenwicht, maar het algemene beeld is dat de markt voor biologische voedingsproducten de laatste jaren is gegroeid. De verwachting is dat deze groei de komende jaren nog verder zal doorzetten.

Tussen 2000 en 2015 is het aantal gecertificeerde biologische bedrijven rond de 1.500 gestabiliseerd. Vanaf 2016 is er groei (+5%), die zich in 2017 verder heeft voortgezet (+10%) tot 1.750 bedrijven. Het gecertificeerd areaal is al langer aan het stijgen, van 51.200 ha in 2010 tot 60.500 ha in 2017 (+18%). Uit de cijfers van Skal blijkt dat het aantal bedrijven in omschakeling in 2017 is achtergebleven bij het hoge aantal van bijna 250 eind 2016. Ook het aantal landbouwbedrijven dat zich in 2017 heeft gemeld voor omschakeling (170) ligt lager dan in 2016 (270). Het merendeel van nieuw geregistreerde bedrijven schakelt om naar biologische veeteelt. Mogelijke factoren die hebben bijgedragen aan de daling van het aantal bedrijven dat wil omschakelen in de melkveehouderij, zijn de gestegen melkprijs voor gangbare melk in 2017 en de beperking van melkafzet bij zuivelcoöperaties doordat door sommige verwerkers een wachtlijst werd gehanteerd.
In 2017 hebben ongeveer 75 land- en tuinbouwbedrijven hun registratie opgezegd. Dit aantal is vergelijkbaar met 2016. Redenen voor uittreding zijn voornamelijk samenvoegen van bedrijven, bedrijfsovernames, stoppen met biologisch en privéomstandigheden.

Van het totaal geregistreerde biologische areaal ligt 15% (10.300 ha) in de provincie Flevoland. Gelderland en Noord-Holland volgen met respectievelijk 12% en 11%, en Limburg sluit de rij met 3% (Skal, 2018). Het biologisch areaal grond bestaat grotendeels uit grasland en voedergewassen en daarnaast voornamelijk uit AGF-producten (aardappelen, groente en fruit). (Zie voor meer informatie over aandeel van gewassen per provincie agrimatie.nl/biologische teelt)


Nederland heeft kleiner aandeel biologisch areaal dan gemiddeld in de EU
In de Europese Unie is het biologische areaal in 2016 met 8% gegroeid en besloeg het in 6,7% van het landbouwareaal (in Nederland 3,3%). Qua aandeel vormen Oostenrijk (22%), Estland (19%) en Zweden (18%) de top-3 binnen de EU. Dit is toe te schrijven aan een combinatie van overheidssubsidies die de biologische landbouw hebben gestimuleerd en van oudsher al een extensieve(re) bedrijfsvoering. In de ons omringende landen ligt het aandeel biologisch op circa 8% in Duitsland en Denemarken, en rond de 6% in België en Frankrijk. Het Verenigd Koninkrijk en Luxemburg zitten met 3% in de buurt van Nederland. In Italië vond in 2016 binnen de EU de sterkste groei in biologisch areaal plaats (+300.000 ha). Het aandeel biologisch areaal in Italië steeg tussen 2015 en 2016 met bijna 3% naar 15% (FiBL & IFOAM, 2018).

Rol vanuit beleid
Sinds 2011 heeft de Nederlandse overheid geen speciaal beleid meer ter bevordering van de afzet van biologische voeding. De stijging van het biologisch areaal in de afgelopen jaren is vooral het gevolg van een grotere vraag naar biologische producten uit de markt (www.agriholland.nl). Het ministerie van LNV ziet de omschakeling van gangbaar naar biologisch als één van de sporen waarmee de Nederlandse landbouwsector kan verduurzamen en concurrerender kan worden. Daarom is vanaf 1 januari 2017 binnen het Borgstellingskrediet MKB-landbouw (BL) een borgstelling voor omschakelkapitaal beschikbaar van maximaal 1,2 mln. euro voor boeren en tuinders die willen omschakelen. Hierbij kunnen tekorten tijdens deze specifieke periode van omschakeling, die tot drie jaar kan duren afhankelijk van de soort productie, in aanmerking komen voor borgstelling. Voorwaarde is wel dat de onderneming een SKAL-certificaat verkrijgt. Borgstelling wordt aangevraagd door een bank en maakt het voor agrarische ondernemers gemakkelijker om een bedrijfsfinanciering te regelen (www.rvo.nl).

Hogere marges stimulans voor omschakeling
Steeds meer melkveehouders tonen interesse in een biologische bedrijfsvoering. In 2017 worden er in Nederland ruim 39.000 melkkoeien biologisch gehouden, dit is 2,3% van het totaal aantal koeien (CBS, Landbouwtelling). Van de ruim 18.000 bedrijven met melkkoeien zijn er bijna 500 biologisch (2,7%).
De redenen voor omschakeling zijn uiteindelijk voor iedere boer anders, maar naast ideologische redenen zullen ook hogere marges een rol spelen. Biologische melkveebedrijven ontvangen een hogere melkprijs dan gangbare bedrijven. De biologische fabrieksprijs lag tussen 2013 en 2017 tussen de 49 en ruim 52 eurocent per kg melk en was hiermee vrij stabiel. Ter vergelijking, de gangbare melkprijs schommelde in die periode tussen de 32 en 43 eurocent. In 2017 bedroeg het verschil in fabrieksprijs 12 eurocent per kg melk.
Door de extensievere bedrijfsvoering ligt de kostprijs per kg melk op biologische bedrijven ook hoger (agrimatie.nl). Voor biologische melkveebedrijven resulteert dit de laatste drie jaar in een vrij stabiel gemiddeld inkomen van circa 50.000 euro per ondernemer. De sterke stijging van de melkprijs in 2017 voor gangbare melkveebedrijven leidde tot een forse inkomensverbetering, waardoor in 2017 het gemiddelde inkomen per ondernemer voor gangbare melkveebedrijven weer hoger ligt dan op de biologische melkveebedrijven (agrimatie.nl). Het gemiddelde inkomen voor gangbare melkveehouders komt over de laatste drie jaar uit op circa 35.000 euro per ondernemer. De ontwikkeling van de gangbare melkprijs is dus sterk bepalend voor het verschil in resultaat tussen gangbare en biologische melkveebedrijven.
Vanuit de Rabobank wordt aangegeven dat enkel omschakelen vanuit economische motieven riskant is. Bij een financieringsaanvraag wordt er naast de cijfers van een investeringsplan ook gekeken naar het type ondernemer en vakmanschap. Als kenmerken van een succesvolle biologische boer noemt de Rabobank: goed kunnen samenwerken in de keten, de onvoorspelbaarheid van de natuur accepteren, financiële motieven niet leidend laten zijn, nieuwsgierig en leergierig, bereid om transparant te werken en actief op zoek naar kennis (www.rabobank.nl/bedrijven). Voor 2018 is de verwachting voor de biologische melkveehouders positief. De invloed van de vele omschakelaars - resulterend in een toename van de melkplas - op de melkprijs is tot nu toe beperkt gebleven (www.nieuweoogst.nu – 22 juni 2018).









Kies een sector
Contactpersoon
Harold van der Meulen
0317-484436
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties
  • Skal Biocontrole, 2018. Jaarverslag 2018. Stichting Skal Biocontrole, Zwolle.
  • FiBL & IFOAM, 2018. The World of Organic Agriculture 2018. Frick and Bonn.
  •  www.agrimatie.nl
  • www.nieuweoogst.nu – 22 juni 2018 
  • www.rabobank.nl/bedrijven/cijfers-en-trends/veehouderij/succesvolle-bioboeren/ 
  • www.agriholland.nl/dossiers/bioland/Beleid – geraadpleegd op 12 juli 2018 
  • www.rvo.nl , geraadpleegd op 12 juli 2018.




Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page