Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Structuur
     
Structuur
Select an indicator
Veestapel - Land- en tuinbouw

Ontwikkeling veestapel
11/6/2019

De totale rundveestapel is in 2019 voor het derde jaar op rij gedaald. Volgens de voorlopige uitkomsten van de landbouwtelling daalt de veestapel dit jaar met circa 3% tot 3,8 mln. dieren. Over de afgelopen drie jaar bedraagt de daling in totaal 11%. De totale varkensstapel is in 2018 niet veranderd en al 3 jaar lang vrij stabiel.

Inkrimping melkveestapel door fosfaatreductiemaatregelen
De inkrimping van de melkveestapel in 2017/’18 is het gevolg van de maatregelen om de fosfaatproductie in de melkveesector omlaag te brengen, om voor het eind van 2017 weer onder het nationaal fosfaatplafond uit te komen. Dat laatste is gelukt, waardoor de derogatie voor twee jaar (2018 en 2019) is verlengd. Om te waarborgen dat de fosfaatproductie onder het sectorplafond van de melkveehouderij (84,9 mln. kg fosfaat) blijft, zijn per 1 januari 2018 de fosfaatrechten van kracht geworden. De invoering van de rechten (met een korting) heeft geleid tot een verdere daling van de melkveestapel. Met de invoering van de fosfaatrechten is evenals in de varkens- en pluimveehouderij, nu ook in de melkveehouderij de veestapel begrensd. Het aantal vleeskalveren is volgens de voorlopige cijfers van de landbouwtelling in 2019 gestegen tot boven de 1 mln. De toename van het aantal vleeskalveren in de afgelopen jaren kan naast uitbreiding op bestaande bedrijven, het gevolg zijn van instroom vanuit de melkveehouderij. Dat wil zeggen: melkveehouders die gestopt zijn met de melkveetak en gestart zijn met het houden van vleeskalveren.

Ontwikkeling veestapel (aantal dieren, 1.000 stuks), 2000-2018 a
20002010201620172018Verschil (%) 2017-2018
Rundvee, totaal4,0693,9754,2514,0963,897-49
    Waarvan melkkoeien1,5041,4791,7451,6941,622-42
    jongvee melkproductie1,3251,2391,3171,2001,032-140
    vlees- en weidevee457330233249248-5.0
    vleeskalveren78392895895399544
Overige graasdieren1,6011,6251,3661,4171,54288
    Waarvan schapen1,3051,13078479986684
    geiten179353500533588103
    paarden en pony's1171438286882.3
Varkens, totaal13,11812,25512,47912,40112,4070,0
    Waarvan fokzeugen1,129984931933923-11
    biggen5,1025,1245,5955,6125,6537.0
    vleesvarkens6,5055,9045,7265,6305,591-7.0
Kippen, totaal104,015101,248105,620105,18496,986-7.8
    Waarvan leghennen32,57335,31036,58734,81634,161-1.9
    vleeskuikens50,93744,74849,18848,23741,789-13.4
a Peildatum 1 april.
Bron: CBS-Landbouwtelling.


Melkveestapel krimpt 
Het aantal melkkoeien daalde tot 2007 (tot 1,41 mln.), waarna door de verruiming van het quotum het aantal in 2008 en 2009 toeneemt (tot 1,49 mln.); na enkele jaren van stabilisatie stijgt het aantal melkkoeien in de periode 2012-2016 met 18% tot 1,74 mln. Door de ingrepen via het fosfaatreductieplan is het aantal melkkoeien in april van 2018 gedaald tot het niveau van 2016 (1,62 mln.). De ontwikkeling van de jongveestapel voor de melkveeproductie volgt tot 2016 in grote lijnen die van het aantal melkkoeien (met wat grotere fluctuaties). Terwijl het aantal melkkoeien in 2016 nog sterk steeg, is de jongveestapel in dat jaar al iets gekrompen, om vervolgens in 2017 en 2018 scherp te dalen. Uit de voorlopige cijfers van de landbouwtelling blijkt dat in 2019 deze daling is doorgezet. Hierdoor is verhouding tussen het aantal stuks jongvee en melkkoeien afgenomen: van gemiddeld ruim 80 voor 2017, tot 64 stuks jongvee per 100 melkkoeien in 2018.

Opnieuw toename aantal geiten
Het aantal geiten is in 2018 met 10% opnieuw vrij sterk gegroeid (tabel). De hoge geitenmelkprijzen tot 2017 zullen daaraan hebben bijgedragen. In 2017 en 2018 is de prijs overigens wel gedaald (in beide jaren met zo’n 7%). Naast schaalvergroting (meer dieren per bedrijf) zou de uitbreiding in de afgelopen jaren kunnen komen van melkveehouders die door de ingrepen in de sector zijn omgeschakeld. Het aantal gespecialiseerde geitenbedrijven heeft jarenlang geschommeld rond de 350-360, en is na 2014 gestegen tot ruim 400 in 2018. Op een gespecialiseerd bedrijf komt meer dan twee derde van de totale omvang gemeten in Standaardopbrengst (SO) uit de betreffende tak, in dit geval de geitenhouderij. De geitenstapel neemt overigens al over langere tijd vrijwel onafgebroken toe, van circa 10.000 in 1984 tot 588.000 in 2018. De groei is voor het laatst onderbroken tussen 2009 en 2010 door de uitbraak van Q-koorts en de daaropvolgende ruimingen van geiten.

Het aantal schapen, paarden en pony’s is de laatste twee jaar weer toegenomen (tabel), na de forse daling in 2016 door de veranderingen in de registratie van land- en tuinbouwbedrijven. Hierdoor zijn veel overige graasbedrijven, met name schapenbedrijven en paard- en ponybedrijven, in 2016 uit de telling verdwenen. Een mogelijke verklaring voor de sterke toename van het aantal schapen in 2018 is de wijziging in registratie. Vanaf 2018 hoeft de agrarisch ondernemer dit niet meer zelf in te vullen in de Landbouwtelling maar worden de dieraantallen direct afgeleid uit het I&R-register (Identificatie en Registratie van dieren).

Aantal varkens vrij stabiel
Het totaal aantal varkens komt volgens de landbouwtellingscijfers van 2018 uit op 12,4 mln. stuks, ongeveer het aantal van de drie voorgaande jaren. Vanaf de eeuwwisseling is de totale varkensstapel per saldo met 5% gedaald. De twee opkoopregelingen om het mestoverschot te verminderen (Regeling beëindiging veehouderijtakken) leidden in de periode 2001-2004 tot een inkrimping van 15%. Daarna trad een gedeeltelijk herstel op met in de laatste jaren een vrij stabiel aantal dieren, mede dankzij de begrenzing in de vorm van varkensrechten.

Sanering varkenshouderij
Om geuroverlast in veedichte gebieden (concentratiegebieden Zuid en Oost) te verminderen is de Subsidieregeling sanering varkenshouderijen (Srv) opgezet. De subsidie bestaat uit een marktconforme vergoeding voor de varkensrechten (die komen te vervallen) en een vergoeding voor het waardeverlies van de stallen. Het oorspronkelijke subsidieplafond voor de Srv is verhoogd van 120 tot 180 mln. euro. In 2018 zijn voor de regeling economische analyses uitgevoerd (Hoste et al., 2018). Hiervoor zijn scenario’s opgesteld en doorgerekend om inzicht te krijgen in het verschil tussen de geboden vergoeding voor het waardeverlies van stallen en voor varkensrechten, en het bedrag dat ondernemers nodig hebben om het bedrijf te beëindigen. Uitgaande van het subsidieplafond van 180 mln. euro, komt dat neer op 439.000 à 857.000 rechten, ofwel 5 à 10% van het totaal aantal varkensrechten in Nederland in 2017 (8,7 mln.), en 6 à 12% van het aantal varkensrechten in de concentratiegebieden Zuid en Oost waar de Srv van toepassing zal zijn.

Nieuwe registratiemethode pluimvee
Volgens de landbouwtelling is het aantal vleeskuikens in 2018 met ruim 13% gedaald tot 41,7 mln. (tabel). Deze trendbreuk is vermoedelijk veroorzaakt door een wijziging in de registratiemethode van de dieren (ook bij het rundvee, overige graasdieren en varkens), waarbij is overgestapt van de opgave door de veehouders op basis van de aantallen uit de I&R-registers. Pluimvee gegevens worden vanaf 2018 ingewonnen via de databank Koppel Informatiesysteem Pluimvee (KIP) van Avined, een brancheorganisatie voor de eier- en pluimveevleessector.











Kies een sector
Contactpersoon
Martien Voskuilen
070 3358328
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties
Hoste, R., P. Bens en C. Wattel (red.). Economische analyses voor de Sanerings-en beëindigingsregeling. Wageningen Economic Research en DLV Advies. Rapport 2018-112b


Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page