Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Structuur
     
Structuur
Select an indicator
Veestapel - Land- en tuinbouw

Ontwikkeling veestapel
9/28/2018

De totale rundveestapel is in 2018 gedaald tot 3,9 mln. stuks (tabel 1, voorlopige cijfers), 4,4% minder dan in 2017. Dit is het gevolg van de maatregelen om de fosfaatproductie in de melkveesector omlaag te brengen, om voor het eind van 2017 weer onder het nationaal fosfaatplafond uit te komen. Dat laatste is gelukt, waardoor de derogatie voor twee jaar (2018 en 2019) is verlengd. Het aantal overige graasdieren is in 2018 toegenomen, in hoofdzaak door een sterke uitbreiding van het aantal geiten. De totale varkensstapel is in 2018 heel licht gestegen.



Inkrimping melkveestapel door fosfaatreductieplan 2017
Het aantal melkkoeien is op basis van de voorlopige cijfers in 2018 per saldo met 4% afgenomen tot 1,63 mln., de melkjongveestapel kromp met 13,5% tot 1,04 mln. stuks (tabel 1). Dit is in hoofdzaak het gevolg van het fosfaatreductieplan 2017, dat bestaat uit het verlagen van het fosforgehalte in het veevoer, de Subsidieregeling voor bedrijfsbeëindiging melkveehouderij en de Regeling fosfaatreductieplan 2017.

De twee regelingen hebben in totaal geleid tot een afname van 135.000 melkkoeien en 147.000 stuks melkveejongvee (CBS, 2018). Het aandeel van de (vrijwillige) beëindigingsregeling is respectievelijk 27.000 melkkoeien en 8.800 stuks melkjongvee. In totaal is door de drie maatregelen de fosfaatproductie met 11,5 mln. kg verlaagd, waarvan 3,6 mln. kg fosfaat via het veevoerspoor, 1,3 mln. kg via bedrijfsbeëindiging en 6,6 mln. kg via de verplichte inkrimping van de melkveestapel op basis van de Regeling fosfaatreductieplan 2017. Om te waarborgen dat de fosfaatproductie onder het sectorplafond van de melkveehouderij (84,9 mln. kg fosfaat) blijft, zijn per 1 januari 2018 de fosfaatrechten van kracht geworden. Hierdoor is evenals in de varkens- en pluimveehouderij nu ook in de melkveehouderij de veestapel begrensd.

Ontwikkeling veestapel (aantal dieren, 1.000 stuks), 2000-2017 a
200020102015201620172018 b Verschil (%) 2017-2018
Rundvee, totaal4,0693,9754,1344,2514,0963,918-4.4
    Waarvan melkkoeien1,5041,4791,6221,7451,6941,630-3.8
    jongvee melkproductie1,3251,2391,3371,3171,2001,038-13.5
    vlees- en weidevee4573302662332492500.1
    vleeskalveren7839289099589531,00150
Overige graasdieren1,6011,6251,5341,3661,4171,4955.5
    Waarvan schapen1,3051,1309467847998101.4
    geiten17935347050053359712.1
    paarden en pony's1171431188286882.3
Varkens, totaal13,11812,25512,60312,47912,40112,5090.9
    Waarvan fokzeugen1,129984970931933930-0.40
    biggen5,1025,1245,5985,5955,6125,7061.7
    vleesvarkens6,5055,9045,8045,7265,6305,6330,0
Kippen, totaal104,015101,248106,763105,620105,184--
    Waarvan leghennen32,57335,31035,60136,58734,816--
    vleeskuikens50,93744,74849,10749,18848,237--
a Peildatum 1 april.
b Voorlopige cijfers; - : Nog niet beschikbaar.
Bron: CBS-Landbouwtelling.


Doorgaande groei geitenstapel
Het aantal geiten is volgens de voorlopige cijfers in 2018 met 12,1% opnieuw vrij sterk gegroeid (tabel 1). De hoge geitenmelkprijzen in de laatste jaren zullen daaraan hebben bijgedragen, en mogelijk zijn melkveehouders door de ingrepen in de sector omgeschakeld naar de melkgeitenhouderij. Dat zou betekenen dat naast de schaalvergroting (meer dieren per bedrijf) toetreders tot de sector hebben bijgedragen aan de uitbreiding. De geitenstapel neemt overigens al over langere tijd vrijwel onafgebroken toe, van circa 10.000 in 1984 tot 597.000 in 2018 (voorlopige cijfers). De groei is voor het laatst onderbroken tussen 2009 en 2010 door de uitbraak van Q-koorts en de daarop volgende ruimingen van geiten.

Het aantal schapen, paarden en pony’s is de laatste twee jaar weer wat toegenomen (tabel 1), na de forse daling in 2016 door de veranderingen in de registratie van land- en tuinbouwbedrijven. Hierdoor zijn veel overige graasbedrijven, met name schapen-, en paard- en ponybedrijven, in 2016 uit de telling verdwenen.

Aantal varkens vrij stabiel
Het totaal aantal varkens komt volgens de voorlopige Landbouwtellingscijfers van 2018 uit op 12,5 mln. stuks, ongeveer het aantal van de drie voorgaande jaren. Vanaf de eeuwwisseling is de totale varkensstapel per saldo met 5% gedaald. De twee opkoopregelingen om het mestoverschot te verminderen (Regeling beëindiging veehouderijtakken) leidden in de periode 2001-2004 tot een inkrimping van 15%. Daarna trad een gedeeltelijk herstel op met in de laatste jaren een vrij stabiel aantal dieren, mede dankzij de begrenzing in de vorm van varkensrechten.

Aantal kippen licht gedaald
Het totaal aantal kippen in 2017 van ruim 105 mln. stuks is vrijwel gelijk aan dat in 2016 (tabel 1). De peildatum is 1 april, het effect van de fipronil-affaire (najaar 2017) is hierin niet te zien. Ten opzichte van 2015 is het aantal kippen met 1,5% gedaald. De opkoopregelingen maar vooral de vogelpest in 2003 zorgden voor een forse inkrimping van het aantal kippen, van ruim 100 mln. in 2002 tot circa 80 mln. in 2003. Daarna trad een gedeeltelijk herstel op tot het niveau van 1990 (93 mln.). Ook in deze sector wordt de omvang van het aantal dieren begrensd door dierrechten (pluimveerechten).

Akkoord sanering varkenshouderij
In juli 2018 hebben het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en diverse betrokken partijen, waaronder de Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) en regionale overheden, een akkoord bereikt over de sanering van de varkenshouderij (Hoofdlijnenakkoord warme sanering varkenshouderij). Een van de twee sporen uit het akkoord is het opzetten van een (vrijwillige) sanerings- en bedrijfsbeëindigingsregeling (subsidieregeling) voor varkensbedrijven in de concentratiegebieden Zuid en Oost. De daarbij opgekochte varkensrechten zullen vervallen. Hiervoor is een bedrag voorzien van 120 mln. euro uit de rijksmiddelen.

Mogelijke impact saneringsregeling varkenshouderij
In 2017 is ervaring opgedaan met de pilotregeling Omgevingskwaliteit (ROK). In de eerste fase van deze regeling heeft het Ontwikkelingsbedrijf Varkenshouderij (OBV) met een budget van 8 mln. euro bij 27 bedrijven ruim 43.000 varkensrechten ingekocht. De vergoeding bestaat uit twee delen: een marktconform bedrag voor de varkensrechten en een vergoeding per aanwezig varken voor het beëindigen van de varkenshouderij op de locatie. Dat komt neer op een bedrag van afgerond 190 euro per varkensrecht, inclusief het bedrag voor de beëindiging van de varkenshouderij op de locatie. Om enig gevoel te krijgen hoeveel varkensrechten uit de markt kunnen worden genomen met het hiervoor genoemde bedrag van 120 mln. euro, gaan we uit van een bedrag van 200 euro per varkensrecht. Dat komt overeen met 0,6 mln. varkensrechten, ofwel 7% van het totaal aantal varkensrechten in Nederland in 2017 (8,7 mln.), en circa 8% van het aantal varkensrechten in de concentratiegebieden Zuid en Oost Nederland waar de nieuw op te stellen regeling zal aan gelden. Openstelling van de regeling wordt voorzien in twee tranches, halverwege 2019 en in het tweede kwartaal van 2020.









Kies een sector
Contactpersoon
Martien Voskuilen
070 3358328
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties
  • CBS (2018). Monitor fosfaatreductiepakket; 1 januari 2018 – CBS, Den Haag, januari 2018


Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page