Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Nutrienten
     
Nutrienten
Select an indicator
Fosfaatbodemoverschot per ha - Akkerbouw

Droogte leidt tot hoger fosfaatoverschot in 2018
6/4/2020

In alle grondsoortregio’s is het gemiddelde fosfaatoverschot op akkerbouwbedrijven binnen het domein van het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid in de periode 2005-2012 flink gedaald. Onder invloed van aanscherpingen in het gebruiksnormenstelsel hebben de akkerbouwers minder fosfaat op de bodem aangevoerd. Het overschot daalde in de genoemde periode van 45 kg per ha in 2005 naar 17 kg per ha in 2012. In de jaren na 2012 is het fosfaatoverschot gaan schommelen, waarbij 2017 het meest gunstige jaar was met een gemiddeld bodemoverschot van 10 kg fosfaat per ha. Voor 2018 komt gemiddelde overschot uit op 21 kg fosfaat per ha. Dit is de hoogste waarde sinds 2011, terwijl er in 2018 per ha 10% minder fosfaat aangevoerd werd dan in 2011. De oorzaak voor het relatief hoge overschot in 2018 is de extreme droogte, waardoor de gewasopbrengsten en daarmee ook de onttrekking van fosfaat aan de bodem, fors lager uitvielen. Zo valt in de Zandregio de gemiddelde fosfaatafvoer via plantaardige producten in 2018 18% lager uit dan het gemiddelde in de periode 2013-2017. In de Löss- en Kleiregio is de teruggang in 2018 met, gemiddeld genomen, 13% en 8% iets minder sterk. Vooral in de Klei- en Zandregio laat 2018 tussen de individuele bedrijven grote verschillen in droogteschade zien.



Fosfaataanvoer bestaat vooral uit organische mest
In de periode 2006-2018 daalde de gemiddelde fosfaataanvoer op akkerbouwbedrijven met circa 25%. De aanvoer van kunstmestfosfaat nam met gemiddeld 73% af. In de Zand- en Lössregio nam ook het gebruik via organische mest sinds 2006 met ongeveer 15% af; in de Kleiregio ligt de fosfaataanvoer via organisch mestgebruik in 2018 16% hoger dan in 2006. Verreweg het grootste deel van de fosfaataanvoer is afkomstig uit organische meststoffen (dierlijke mest plus andere organische meststoffen zoals compost). In de Zandregio en Lössregio schommelt het aandeel ‘organisch’ in de totale fosfaataanvoer al 10 jaar rond de 90%. In de Kleiregio is het aandeel sterk gestegen, van gemiddeld 64% in periode 2006-2010 naar 75% in periode 2014-2017. In 2018 werd 82% van de totale fosfaataanvoer via organische meststoffen aangevoerd. Het overige deel van de aanvoer betreft vrijwel alleen fosfaatkunstmest. De aanvoeren via veevoer, dieren en plantaardige producten zijn op akkerbouwbedrijven van geringe betekenis.

De hoogste aanvoer is terug te vinden in de Kleiregio. In 2018 gaat het om gemiddeld 70 kg fosfaat per ha, waarvan 11 kg in de vorm van kunstmest. Akkerbouwbedrijven in de Zandregio hebben in 2018 gemiddeld 62 kg fosfaat per ha aangevoerd. Op de bedrijven in de Lössregio komt de gemiddelde aanvoer 4 kg lager uit en ligt deze door de jaren heen ook structureel op een lager niveau dan in de andere grondsoortregio’s.


Laagste fosfaatafvoer sinds 2007
Op akkerbouwbedrijven wordt de fosfaatafvoer vrijwel volledig bepaald door de afvoer van plantaardige producten. Als gevolg van (extreme) droogte lag deze afvoer in 2018 duidelijk lager dan het 5-jaarsgemiddelde over de periode 2013-2017. In de Zandregio werd per ha gemiddeld 43 kg fosfaat via plantaardige producten afgevoerd. Dit is 10 kg fosfaat (ofwel 18%) minder dan in 2013-2017. Voor de Kleiregio is de gemiddelde plantaardige afvoer in 2018 46 kg per ha, 8% onder het gemiddelde in 2013-2017. Door de jaren heen realiseren de akkerbouwers in de Lössregio, mede door het hoge aandeel suikerbieten in het bouwplan, meestal de hoogste fosfaatafvoer per ha. In 2018 bleef deze afvoer steken op 50 kg per ha, 13% onder dan de 57 kg die er in 2013-2017 gemiddeld per ha werd afgevoerd.

De benutting van fosfaat, die de afvoer van fosfaat van het bedrijf als percentage van de aanvoer op het bedrijf in een bepaald jaar weergeeft, was in 2018 duidelijk lager dan in de 5 jaren ervoor. Op nationaal niveau werd bij een gemiddelde aanvoer van 66 kg fosfaat (door met name meststoffen), 45 kg fosfaat per ha afgevoerd via plantaardige producten. Dit komt neer op een fosfaatbenutting van 68% in 2018. In de jaren 2013-2017 werd gemiddeld 78% van de aangevoerde fosfaat benut, variërend van 73% in de jaren 2013 en 2016 tot 84% in 2017.


Variatie in overschot neemt af in de Zand- en Kleiregio
In alle regio’s is de spreiding in de fosfaatoverschotten in de loop der jaren duidelijk afgenomen. Sinds het ontstaan van het LMM in 1992 zijn de verschillen tussen de 10- en 90-procentwaarden meer dan gehalveerd. De Kleiregio kent van alle regio’s de grootste spreiding. Hier komt het verschil tussen de 10- en 90-procentwaarden over de vier laatste jaren (2015-2018) uit op 53 kg fosfaat per ha. In de jaren 2006-2009 was dit nog 83 kg per ha.





Kies een sector
Contactpersoon
Ton van Leeuwen
+31 703358215
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page