Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Nutrienten
     
Nutrienten
Select an indicator
Stikstofbodemoverschot per ha - Akkerbouw

Bodemoverschot stikstof daalt mee met bedrijfsoverschot
2/18/2021

De aan- en afvoer van stikstof op bedrijfsniveau bepalen het bedrijfsoverschot en in belangrijke mate ook het bodemoverschot. De ontwikkelingen in de gemiddelde stikstofbodemoverschotten op de bedrijven in het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) vertonen daardoor sterke overeenkomsten met de stikstofbedrijfsoverschotten. Over het jaar 2019 komt het bodemoverschot voor de akkerbouwbedrijven in de drie regio’s gemiddeld uit op 106 kg stikstof per ha. Dit is 15 kg (ofwel 12%) lager dan in het extreem droge jaar 2018. In vergelijking met de 5 voorgaande jaren (2014-2018) is het bodemoverschot in 2019 gemiddeld 2% lager.


Voor alle grondsoortregio’s geldt dat het stikstofbodemoverschot gemiddeld genomen hoger is dan het bedrijfsoverschot. Anders gezegd weegt de afvoer van stikstof via gasvormige verliezen niet op tegen de aanvoeren van stikstof via depositie, fixatie en nettomineralisatie. In de Lössregio is in 2019, gemiddeld genomen, met 64 kg stikstof per ha het laagste bodemoverschot gerealiseerd. In de Kleiregio ligt het gemiddelde daar ruim 50 kg boven, met een bodemoverschot van 117 kg stikstof per ha. De Kleiregio is de enige regio waar het bodemoverschot (en ook het bedrijfsoverschot) in 2019 niet onder maar juist iets boven het gemiddelde voor de periode 2014-2018 is uitgekomen.

Voor de akkerbouwbedrijven in de Zandregio komt het gemiddelde bodemoverschot in 2019 op 94 kg per ha, dit is 20 kg lager dan in 2018. Ondanks dat ook het jaar 2019 vanwege droogte in de Zandregio lage gewasopbrengsten opleverde, is het bodemoverschot over 2019 toch lager dan het gemiddelde voor de periode 2014-2018. Over de hele periode 1991-2019 bezien, is op akkerbouwbedrijven in de Zand- en Lössregio sprake van afgenomen stikstofbodemoverschotten. Deze afname is wel minder sterk dan bij de melkveehouderijbedrijven. In de Kleiregio is de afname in stikstofbodemoverschotten minder groot dan in de andere regio’s en deze afname is al grotendeels gerealiseerd voor de komst van het gebruiksnormenstelsel. In de laatste 10 jaar is op de akkerbouwbedrijven gemiddeld gezien juist een stijging in het bodemoverschot waar te nemen.





Dalende aanvoer via stikstofdepositie  
In alle regio’s vormt depositie de belangrijkste extra aanvoerpost voor stikstof op de bodem, die in de loop der jaren wel in omvang is afgenomen. Doordat in de veehouderij de emissie van ammoniak afneemt, daalt de stikstofaanvoer door depositie op de akkerbouwbedrijven ook. In de periode 2002-2019 is deze aanvoerpost gemiddeld 8 kg stikstof per ha afgenomen (-27%). Op de akkerbouwbedrijven in de Lössregio is de depositie het hoogst, met in 2019 gemiddeld 22 kg per ha.

Mineralisatie alleen op moerige gronden
De aanvoer via nettomineralisatie betreft de veenafbraak in vooral de moerige bodems op bedrijven in de Veenkoloniën. Als een bedrijf voor 100% op moerige grond ligt, wordt gerekend met een aanvoer via nettomineralisatie van 20 kg stikstof per ha. In 2019 bedraagt de gemiddelde aanvoer via nettomineralisatie in de Zandregio 8 kg stikstof per ha.
 
Stabiele aanvoer via fixatie
De aanvoer via fixatie heeft betrekking op de teelt van vlinderbloemigen zoals erwten, bonen en luzerne. Deze stikstofbinding speelt in de Zand- en Lössregio geen rol van betekenis. In de Kleiregio gaat het, op een gemiddeld bedrijf, om 4 kg stikstof per ha.


Emissie door mestaanwending verschilt per regio
Op akkerbouwbedrijven in de Zand- en Lössregio bedraagt de emissie van stikstof uit aangewende mest gemiddeld 8 kg per ha in 2018. In de Kleiregio is deze emissie hoger door een ander gebruik van mestaanwendtechnieken, te weten 19 kg stikstof per ha. De emissies uit stallen, mestopslagen en beweiding spelen op akkerbouwbedrijven geen rol van betekenis. In de Kleiregio is het stikstofgebruik via dierlijke mest in de laatste drie jaar gestegen. Als gevolg daarvan is ook de emissie toegenomen tot 13% van de totale afvoer van stikstof van de bodem in de Kleiregio. In de Zand- en Lössregio is het aandeel van de emissie in de totale afvoer relatief kleiner (6%). De afvoer van plantaardige producten is op akkerbouwbedrijven verreweg de belangrijkste.
Op akkerbouwbedrijven in de Zand- en Lössregio bedraagt de emissie van stikstof uit aangewende mest gemiddeld 8 kg per ha in 2019. In de Kleiregio is deze emissie hoger door een ander gebruik van mestaanwendtechnieken, te weten 19 kg stikstof per ha. De emissies uit stallen, mestopslagen en beweiding spelen op akkerbouwbedrijven geen rol van betekenis. De afvoer van plantaardige producten is op akkerbouwbedrijven verreweg de belangrijkste afvoerpost voor stikstof.
Op akkerbouwbedrijven in de Zand- en Lössregio bedraagt de emissie van stikstof uit aangewende mest gemiddeld 8 kg per ha in 2019. In de Kleiregio is deze emissie hoger door een ander gebruik van mestaanwendtechnieken, te weten 19 kg stikstof per ha. De emissies uit stallen, mestopslagen en beweiding spelen op akkerbouwbedrijven geen rol van betekenis. De afvoer van plantaardige producten is op akkerbouwbedrijven verreweg de belangrijkste afvoerpost voor stikstof.




Kies een sector
Contactpersoon
Ton van Leeuwen
+31 703358215
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page