Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Nutrienten
     
Nutrienten
Select an indicator
Stikstofbodemoverschot per ha - Akkerbouw

Bodemoverschot stikstof stijgt mee met bedrijfsoverschot
6/4/2020

De aan- en afvoer van stikstof op bedrijfsniveau bepalen het bedrijfsoverschot en in belangrijke mate ook het bodemoverschot. De ontwikkelingen in de gemiddelde stikstofbodemoverschotten op de bedrijven in het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid vertonen daardoor ook sterke overeenkomsten met de stikstofbedrijfsoverschotten. De akkerbouwbedrijven in de Klei- en Lössregio hebben in 2018 relatief hoge bodemoverschotten gerealiseerd, circa 15% hoger dan het gemiddelde over de vijf voorgaande jaren. Bij de collega’s in de Zandregio was het stikstofbodemoverschot praktisch gelijk aan het gemiddelde van de vijf voorgaande jaren.


Voor alle grondsoortregio’s geldt dat het stikstofbodemoverschot gemiddeld genomen hoger is dan het bedrijfsoverschot. Anders gezegd weegt de afvoer van stikstof via gasvormige verliezen niet op tegen de aanvoeren van stikstof via depositie, fixatie en netto-mineralisatie. In 2018 hadden akkerbouwers in de Lössregio een bodemoverschot van 90 kg stikstof per ha. In de Zandregio was er een stikstofbodemoverschot van 100 kg per ha en in de Kleiregio van 128 kg per ha. Het overschot in de Kleiregio is het hoogst gerealiseerde overschot sinds 2007, maar vanwege de extreme droogte in 2018 is dit (waarschijnlijk) een incident.

Over de hele periode 1991-2018 vertoont het gemiddelde stikstofbodemoverschot een dalende tendens. Over de drie grondsoortregio’s heen, komt het gemiddelde bodemoverschot in de vijf jaar (2014 tot en met 2018) uit op 108 kg stikstof per ha, 28% minder dan in 1991-’95 het geval was. In de Zandregio is de afname sinds het begin van de jaren negentig het grootst, namelijk 36% (van 156 kg naar 100 kg). In de Kleiregio is de afname 23% en grotendeels al voor de komst van het gebruiksnormenstelsel gerealiseerd. In de Zand- en Lössregio is het bodemoverschot wel blijven afnemen. Vergeleken met de gemiddelde bodemoverschotten in de periode 2006-2010, ligt het gemiddelde in 2014-2018 in de Zandregio daar 18% onder. In de Lössregio is dit 31% lager. Anders dan in de Kleiregio, is een groot deel van de stikstofgebruiksnormen voor gewassen op (Zuidelijke) zand- en lössgronden aangescherpt.



Dalende aanvoer via stikstofdepositie  
In alle regio’s vormt depositie de belangrijkste extra aanvoerpost op de bodem, die in de loop der jaren wel in omvang is afgenomen. Doordat in de veehouderij de emissie van ammoniak afneemt, daalt de stikstofaanvoer door depositie op de akkerbouwbedrijven ook. In de periode 2001-2018 is deze aanvoerpost 9 kg stikstof per ha afgenomen (-30%). Op de akkerbouwbedrijven in de Lössregio is de depositie het hoogst, in 2018 gemiddeld 22 kg per ha. De daling van ruim 35% in de afgelopen 10 jaar is wel sterker dan in de andere grondsoortregio’s.

Mineralisatie alleen op moerige gronden
De aanvoer via nettomineralisatie betreft de veenafbraak in vooral de moerige bodems op bedrijven in de Veenkoloniën. Als een bedrijf voor 100% op moerige grond ligt, wordt gerekend met een aanvoer via nettomineralisatie van 20 kg stikstof per ha. In 2018 bedraagt de gemiddelde aanvoer via nettomineralisatie in de Zandregio 10 kg stikstof per ha.
 
Stabiele aanvoer via fixatie
De aanvoer via fixatie heeft betrekking op de teelt van vlinderbloemigen zoals erwten, bonen en luzerne. Deze stikstofbinding door deze gewassen speelt in de Zand- en Lössregio geen rol van betekenis. In de Kleiregio gaat het, op een gemiddeld bedrijf, om 5 kg stikstof per ha.


Emissie door mestaanwending verschilt per regio
Op akkerbouwbedrijven in de Zand- en Lössregio bedraagt de afvoer van stikstof van de bodem door emissie uit aangewende mest 7 tot 10 kg per ha. In de Kleiregio is deze emissie hoger, namelijk 19 kg stikstof per ha en de laatste jaren licht stijgend omdat het gebruik van stikstof via dierlijke mest dat ook doet. De emissies uit stallen, mestopslagen en beweiding spelen op akkerbouwbedrijven nauwelijks een rol. In de Kleiregio maakt de emissie bij mestaanwending 12% van de totale afvoer van stikstof van de bodem uit. In de Zand- en Lössregio is het aandeel van de emissie in de totale afvoer kleiner (4 tot 7%). Het overgrote deel van de afvoer wordt uiteraard bepaald door de afvoer van plantaardige producten.
Op akkerbouwbedrijven in de Zand- en Lössregio bedraagt de emissie van stikstof uit aangewende mest gemiddeld 8 kg per ha in 2018. In de Kleiregio is deze emissie hoger door een ander gebruik van mestaanwendtechnieken, te weten 19 kg stikstof per ha. De emissies uit stallen, mestopslagen en beweiding spelen op akkerbouwbedrijven geen rol van betekenis. In de Kleiregio is het stikstofgebruik via dierlijke mest in de laatste drie jaar gestegen. Als gevolg daarvan is ook de emissie toegenomen tot 13% van de totale afvoer van stikstof van de bodem in de Kleiregio. In de Zand- en Lössregio is het aandeel van de emissie in de totale afvoer relatief kleiner (6%). De afvoer van plantaardige producten is op akkerbouwbedrijven verreweg de belangrijkste.
Op akkerbouwbedrijven in de Zand- en Lössregio bedraagt de emissie van stikstof uit aangewende mest gemiddeld 8 kg per ha in 2018. In de Kleiregio is deze emissie hoger door een ander gebruik van mestaanwendtechnieken, te weten 19 kg stikstof per ha. De emissies uit stallen, mestopslagen en beweiding spelen op akkerbouwbedrijven geen rol van betekenis. In de Kleiregio is het stikstofgebruik via dierlijke mest in de laatste drie jaar gestegen. Als gevolg daarvan is ook de emissie toegenomen tot 13% van de totale afvoer van stikstof van de bodem in de Kleiregio. In de Zand- en Lössregio is het aandeel van de emissie in de totale afvoer relatief kleiner (6%). De afvoer van plantaardige producten is op akkerbouwbedrijven verreweg de belangrijkste. 



Kies een sector
Contactpersoon
Ton van Leeuwen
+31 703358215
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page