Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Nutrienten
     
Nutrienten
Select an indicator
Stikstofbedrijfsoverschot per ha - Melkveehouderij

Stikstofbedrijfsoverschot in 2019 139 kg per ha
2/18/2021


Melkveebedrijven in het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) behaalden in 2019 een gemiddeld stikstofbedrijfsoverschot wat lager lag dan in de voorgaande jaren. Specifiek voor de Zandregio geldt dat in 2019 ook het laagste niveau van het stikstofbedrijfsoverschot, gemeten in het LMM, is behaald (127 kg/ha). In de Klei-, Löss- en Veenregio was het stikstofbedrijfsoverschot in enkele andere jaren soms nog iets lager dan het niveau van 2019. In de Lössregio is het stikstofbedrijfsoverschot van 2019 112 kg en daarmee op het niveau van de jaren 2008 en 2009. Melkveebedrijven in de Veenregio hadden in 2019 een bedrijfsoverschot van gemiddeld 127 kg stikstof per ha, in de Kleiregio is dit gemiddeld 164 kg stikstof per ha.


De variatie in het bedrijfsoverschot tussen bedrijven is groot. Sommige bedrijven hebben een bedrijfsoverschot van nog geen 25 kg stikstof per ha terwijl andere bedrijven ruim boven de 230 kg stikstofoverschot per ha uitkomen. Samen met de daling van het stikstofbedrijfsoverschot in 2019 dalen ook de boven- en ondergrens in de spreiding (10- en 90-procentwaarde). De boven- en ondergrens liggen in 2019 op een vergelijkbaar niveau als in 2017. Het stikstofbedrijfsoverschot is sinds 1991 in totaal met 51% (Kleiregio) en 64% (Zandregio) gedaald.

Minder stikstof via voeraankopen in 2019 
Het grootste deel van de stikstofaanvoer op melkveebedrijven bestaat uit voeraankopen. Op de tweede plaats komt de aanvoer via kunstmest. De aanvoer van stikstof op melkveebedrijven via organische mest, dieren, plantaardige producten en overige aanvoer zijn van gering belang. Melkveehouders kochten in 2019 fors minder voer (gemiddeld -39 kg N per ha) aan en iets minder stikstofkunstmest (gemiddeld -3 kg per ha) dan in het droge jaar 2018. De voerproductie op het eigen bedrijf was in 2019 in tegenstelling tot het jaar 2018 weer op een redelijk niveau. In de Kleiregio was de aanvoer in 2019 met gemiddeld 314 kg stikstof per ha het hoogste van alle regio’s. Bij melkveehouders in de Veenregio werd dat jaar gemiddeld 255 kg stikstof per ha aangevoerd. De aankoop van voer – verantwoordelijk voor circa 60% van de totale aanvoer op de bedrijfsbalans - hangt naast de eigen voerproductie, ook samen met de melkproductie per ha voedergewassen. In de periode 2002-2018 nam de melkproductie per ha toe en bleef de stikstofbemesting op grasland gelijk. De voeraankopen per ha en daarmee de totale stikstofaanvoer per ha steeg tot aan 2019. Het laatste jaar vertoont een kentering in de melkproductie per ha en ook in de aanvoer van kunstmest en voer per ha.

 
Afvoer van stikstof met dierlijke producten en mest lager in 2019  
Op melkveebedrijven in het LMM neemt de afvoer van stikstof per ha via dierlijke producten (vooral melk) af in 2019 met gemiddeld 3 kg per ha. De afvoer van dierlijke mest is ook lager (-7 kg stikstof per ha). In 2018 was deze afvoer 46 kg N per ha terwijl deze in 2019 is afgenomen tot 39 kg N per ha. De afvoer van plantaardige producten bestaande uit verkochte producten en extra voorraden ruwvoeder, is fors hoger in 2019 (+11 kg stikstof per ha). Na de matige gewasproducties door de droge weersomstandigheden in 2018 zijn de betere omstandigheden voor gewasgroei in 2019 debet aan de extra aanleg van ruwvoedervoorraden en aan een grotere hoeveelheid te verkopen product. Reden voor de afgenomen afvoer via dierlijke producten is vooral de afgenomen melkproductie per ha. In 2019 bedroeg de afvoer van dierlijke producten in de Zandregio 92 kg stikstof per ha. Melkveehouders in de Kleiregio realiseerden een afvoer van 86 kg stikstof per ha. De laagste afvoer hadden melkveehouders in de Veen- en Lössregio met slechts 78 en 73 kg stikstof per ha. Naast melk wordt ook een toenemende hoeveelheid stikstof met dierlijke mest afgevoerd. In 2017, 2018 en 2019 trad er een kentering op in de meeste regio’s en nam deze afvoer niet verder toe. In de Zandregio was de afvoer met dierlijke mest in 2019 gemiddeld 49 kg per ha en daarmee het hoogste van alle regio’s. Melkveehouders in de Veenregio hadden met gemiddeld 18 kg stikstof per ha de laagste afvoer van dierlijke mest. In de periode 2002-2016 nam de afvoer via dierlijke mest in bijna alle grondsoortregio’s juist toe, met gemiddeld 30% per jaar. Door de lagere veebezetting in de laatste jaren en ondanks de toegenomen melkproductie per ha in 2017 en 2018, was het niet noodzakelijk meer stikstof en fosfaat via mest af te voeren.

 
Stikstofoverschot op bedrijfsniveau laag in de Lössregio  
Melkveebedrijven in de Lössregio hebben in meeste jaren gemiddeld het laagste stikstofbedrijfsoverschot van alle regio’s, maar wel met variaties tussen jaren. Zo is het stikstofbedrijfsoverschot in 2015, 2016 en 2018 hoger dan in andere recente jaren, maar in 2017 en 2019 juist lager. Dat kwam vooral door minder afvoer van stikstof met plantaardige producten en meer aanvoer van stikstof via voeraankoop (inclusief voorraadafname) in het relatief droge jaar 2018. De Veenregio kenmerkt zich door een lage aan- en afvoer van stikstof per ha op bedrijfsniveau. Het overschot is daardoor in de Veenregio veelal lager dan het overschot in de Zand- en Kleiregio. In de Kleiregio is het gemiddelde stikstofbedrijfsoverschot door de jaren heen het hoogst, mede door de relatief hoge aanvoer van stikstof met kunstmest. De melkveebedrijven in de Zandregio hebben zowel een hoge aanvoer als een hoge afvoer van stikstof per ha waaruit een stikstofbedrijfsoverschot resulteert van 127 kg per ha in 2019 dat gelijk is aan die van de Veenregio. In vergelijking tot 1991 is het stikstofbedrijfsoverschot in 2019 in de Zandregio circa 64% lager. Ook in de Veenregio was de daling van het stikstofbedrijfsoverschot in de afgelopen decennia fors. In de Kleiregio is het overschot tussen 1991 en 2002 ook flink gedaald, maar daarna varieerde het overschot tussen 165 en 200 kg per ha. Melkveebedrijven in de Lössregio lieten de grootste daling van het stikstofbedrijfsoverschot zien in de periode 1991-2002, maar sindsdien is er een langzaam stijgende trend waarneembaar als gevolg van intensivering met meer voeraankopen en een oplopende melkproductie per ha.



Kies een sector
Contactpersoon
Ton van Leeuwen
+31 703358215
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page