Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Nutrienten
     
Nutrienten
Select an indicator
Stikstofbedrijfsoverschot per ha - Melkveehouderij

Stikstofbedrijfsoverschot loopt op in 2018
6/4/2020


Melkveebedrijven in het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) behaalden in 2018 een stikstofbedrijfsoverschot wat circa 30 kg per ha hoger lag dan in de 5 jaren ervoor. In de Klei-, Löss- en Zandregio was het stikstofbedrijfsoverschot vanaf het jaar 2000, nog nooit zo hoog geweest. In de Veenregio is het stikstofbedrijfsoverschot van 2018 op het niveau van de beginjaren van deze eeuw. Melkveebedrijven in de Kleiregio hadden in 2018 een bedrijfsoverschot van gemiddeld 210 kg stikstof per ha, in de Veenregio is dit gemiddeld 158 kg stikstof per ha.


De variatie in het bedrijfsoverschot tussen bedrijven is groot. Sommige bedrijven hebben een bedrijfsoverschot van nog geen 60 kg stikstof per ha terwijl andere bedrijven ruim boven de 200 kg stikstofoverschot per ha uitkomen. De ondergrens in de spreiding (10-procentwaarde) ligt in 2018 op een hoger niveau dan in 2017, het verschil tussen 2017 en 2018 bedroeg 64 kg stikstof per ha. Het stikstofbedrijfsoverschot is sinds 1991 met 37% (Kleiregio) en 52% (Zandregio) gedaald.

Meer stikstof via voeraankopen in 2018 
Het grootste deel van de stikstofaanvoer op melkveebedrijven bestaat uit voeraankopen. Op de tweede plaats komt de aanvoer via kunstmest. De aanvoer van stikstof op melkveebedrijven via organische mest, dieren, plantaardige producten en overige aanvoer zijn van gering belang. In de Zandregio was de aanvoer via voer in 2017 met gemiddeld 215 kg stikstof per ha het hoogste van alle regio’s. Bij de melkveehouders in de Veenregio werd dat jaar gemiddeld 152 kg stikstof per ha in de vorm van voer aangevoerd. De aankoop van voer hangt samen met de melkproductie per ha voedergewassen. In de periode 2002-2017 nam de melkproductie per ha toe, evenals de stikstofbemesting op grasland, de voeraankopen per ha en daarmee de totale stikstofaanvoer per ha. Naast de lagere stikstofaanvoer met voedermiddelen in 2017 staat een hogere aanvoer van stikstofkunstmest in de Klei-, Zand- en Veenregio.

 
Afvoer van stikstof lager in 2018  
Op melkveebedrijven in het LMM neemt de afvoer van stikstof per ha via dierlijke producten (vooral melk) verder toe in de periode 2002-2018. De afvoer van plantaardige producten is in 2018 echter fors lager. In 2017 was deze afvoer 27 kg N per ha terwijl deze in 2018 is afgenomen tot 10 kg N per ha. De afvoer van plantaardige producten kan bestaan uit verkochte producten, maar ook uit een extra voorraad ruwvoeder. De matige gewasproducties door de droge weersomstandigheden zijn debet aan de verminderde aanleg van ruwvoedervoorraden en aan een kleinere hoeveelheid te verkopen product. Reden voor de toegenomen afvoer via dierlijke producten is vooral de toegenomen melkproductie per ha, die gemiddeld 1,5% per jaar steeg in 2002-2018. In 2018 bedroeg de afvoer van dierlijke producten in de Zandregio 97 kg stikstof per ha. Melkveehouders in de Kleiregio realiseerden een afvoer van 89 kg stikstof per ha. De laagste afvoer hadden melkveehouders in de Veen- en Lössregio met slechts 71 en 81 kg stikstof per ha. Naast melk wordt ook een toenemende hoeveelheid stikstof met dierlijke mest afgevoerd. De afvoer van stikstof via dierlijke mest (inclusief een voorraadtoename) was in 2018 alleen in de Kleiregio iets hoger dan het jaar ervoor. In de andere regio’s was de afvoer van stikstof via dierlijke mest afgenomen in 2018. In de Zandregio was deze afvoer in 2018 gemiddeld 61 kg per ha en daarmee het hoogste van alle regio’s. In de periode 2002-2016 nam de afvoer via dierlijke mest in bijna alle grondsoortregio’s juist toe, met gemiddeld 30% per jaar. Door de lagere veebezetting in 2017 en 2018 en ondanks de toegenomen melkproductie per ha, was het niet noodzakelijk meer stikstof en fosfaat via mest af te voeren.

 
Stikstofoverschot op bedrijfsniveau laag in de Lössregio  
Melkveebedrijven in de Lössregio hebben in meeste jaren gemiddeld het laagste stikstofbedrijfsoverschot van alle regio’s, maar wel met variaties tussen jaren. Zo is het stikstofbedrijfsoverschot in 2015 en 2016 hoger dan in voorgaande jaren, maar in 2017 een stuk lager en in 2018 juist weer hoger. Dat kwam vooral door minder afvoer van stikstof met plantaardige producten en meer aanvoer van stikstof via voeraankoop (inclusief voorraadafname) in het relatief droge jaar 2018. De Veenregio kenmerkt zich door een lage aan- en afvoer van stikstof per ha op bedrijfsniveau. Het overschot was daardoor in 2018 het laagste. In de Kleiregio is het gemiddelde stikstofbedrijfsoverschot door de jaren heen het hoogst, mede door de relatief hoge aanvoer van stikstof met kunstmest. De melkveebedrijven in de Zandregio hebben zowel een hoge aanvoer als een hoge afvoer van stikstof per ha waaruit een stikstofbedrijfsoverschot resulteert van 169 kg per ha in 2018. Dat is 27 kg N per ha hoger dan het gemiddelde van de vijf voorgaande jaren. In vergelijking tot 1991 is het stikstofbedrijfsoverschot in 2018 in de Zandregio circa 50% lager. Ook in de Veenregio was de daling van het stikstofbedrijfsoverschot in de afgelopen decennia fors. In de Kleiregio is het overschot tussen 1991 en 2002 ook flink gedaald, maar daarna varieerde het overschot tussen 165 en 200 kg per ha. Melkveebedrijven in de Lössregio lieten de grootste daling van het stikstofbedrijfsoverschot zien in de periode 1991-2002, maar sindsdien is er een langzaam stijgende trend door intensivering met meer voeraankopen en een oplopende melkproductie per ha.



Kies een sector
Contactpersoon
Ton van Leeuwen
+31 703358215
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page