Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Dierenwelzijn
     
Dierenwelzijn
Select an indicator
Antibioticagebruik - Veehouderij

Geringe daling antibioticagebruik in 2018
9/19/2019

In 2018 is het veterinair antibioticagebruik in Nederland minimaal gedaald. De totale hoeveelheid verkochte werkzame stof was 179 ton, ten opzichte van 181 ton in 2017. Ten opzichte van het referentiejaar 2009 zijn de totale verkopen gedaald met ruim 64%. Daarmee is de overheidsdoelstelling van 70% reductie nog niet gehaald. De huidige hoeveelheid verkochte antibiotica is ver onder het niveau van 1999 (310 ton) toen de monitoring is gestart. In 1999 werden naast die 310 ton antibiotica voor veterinair gebruik ook nog groeibevorderaars gebruikt.




Ondanks de daling in het gebruik per sector zijn er in alle sectoren, behalve in de melkveehouderij, bedrijven met een zeer hoog antibioticagebruik, ver boven het sectorgemiddelde. Helaas is bij deze veelgebruikers over de jaren geen afname in het gebruik te zien. Om resistentieontwikkeling te voorkomen is het van belang om ook op deze bedrijven de gewenste vermindering te realiseren, met inachtneming van diergezondheid en -welzijn en de nu gangbare houderijsystemen. Het ontwikkelde systeem van signalering van de veelgebruikers op basis van signalerings- en actiewaarden kan hieraan een bijdrage leveren. De signalerings- en actiewaarden zijn in 2019 geactualiseerd. De nieuwe benchmarkwaarden moeten initiatieven stimuleren waardoor het hoog gebruik bij bedrijven verder af zal nemen en in de nabije toekomst meer bedrijven een aanvaardbaar gebruiksniveau laten zien (SDa, 2019).


De hoeveelheid gram werkzame stof per kg levend diergewicht is ongeveer gelijk gebleven aan voorgaande jaren, doordat evenals het antibioticagebruik ook het totale gewicht van de veestapel ongeveer gelijk gebleven is.

Van 10% van de gebruikte antibiotica (in kg) is het onduidelijk in welke diersector deze gebruikt worden. Dit percentage is groter dan in voorgaande jaren. De SDa wil komend jaar meer inzicht krijgen in de oorzaken van deze toename. Mogelijke oorzaken zijn:
  • de volledigheid en de betrouwbaarheid van de verkoopcijfers;
  • de selectie van antibiotica gebeurt nu vaak op de dierenartspraktijk, waar iets mis kan gaan in de toewijzing aan diersectoren, waardoor antibiotica ontbreken;
  • de toename van antibioticagebruik in niet-gemonitorde sectoren.

Antibioticaresistentie
Net als het antibioticagebruik is ook de resistentieontwikkeling in 2018 weinig veranderd. Het aandeel gevonden resistentie van E. coli is gestabiliseerd in de meeste diersoorten. Wel was bij vleeskuikens het aandeel positieve monsters voor ESBL- / AmpC-producerende E. coli opnieuw lager dan in voorgaande jaren (prevalentie van 66% in 2014 en 23% in 2018). Dit in tegenstelling tot de blankvleeskalversector, waar de prevalentie van ESBL-dragers in 2018 toenam (prevalentie van 18% in 2014 en 48% in 2018) (Maran, 2019).

Succesvol Nederlands beleid
Duidelijke sturing vanuit het beleid begon in 2008 met een Convenant, een publiek-private overeenkomst, waarin de grote veehouderijsectoren en de Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde (KNMvD) aangaven hun verantwoordelijkheid te zullen nemen voor effectieve maatregelen, onder toezicht en met ondersteuning vanuit de overheid. De belangrijkste elementen in het beleid waren:
• monitoring van landelijke verkopen van antibiotica, sinds 1999
• monitoring van het antibioticagebruik per sector, sinds 2004
• duidelijke reductiedoelstellingen door de overheid (namelijk in 2011: -20%, 2013: -50%, 2015: -70% ten opzichte van het referentiejaar 2009)
• benchmarken van het antibioticagebruik per bedrijf en per dierenarts, sinds 2011
• verbeterde diergezondheid, duidelijker verantwoordelijkheden in diergezondheidsmanagement en in het voorschrijven en leveren van antibiotica, door verplichte bedrijfsgezondheidsplannen, één vaste dierenarts per bedrijf en verplichte periodieke veterinaire bedrijfsbezoeken.

Ervaringen in Nederland laten zien dat een actief beleid ter vermindering van het antibioticagebruik kan werken. Uit onderzoek blijkt dat bedrijfsadviseurs en leveranciers, zoals dierenartsen, en de diervoederindustrie actief moeten worden betrokken om een vermindering van het antibioticagebruik te kunnen realiseren. Dierhouders moeten kunnen kiezen voor de meest geschikte combinatie van maatregelen, passend binnen hun bedrijf. Om een substantiële vermindering van het antibioticagebruik te bereiken, is ook een duidelijk gevoel van urgentie vereist, gecombineerd met een doelgericht beleid en ambitieuze doelstellingen.

De grootste daling vond plaats in de eerste jaren na 2008. In 2012 was reeds een reductie bereikt van 50% ten opzichte van het referentiejaar 2009. Nu in 2018, is dat 64%. Om het gebruik van antibiotica te verminderen, gebruikten boeren verschillende relatief eenvoudige en goedkope maatregelen om de gezondheid van hun dieren te verbeteren. Deze maatregelen waren vooral gericht op het beheer van de diergezondheid, zoals meer aandacht voor hygiëne, gebruik van pijnstillers en ontstekingsremmers of meer preventieve vaccinaties. Het merendeel van de geïnterviewde boeren heeft de maatregelen meer dan drie jaar geleden genomen en is dat blijven doen (Bergevoet et al, 2019).

Geen economische schade
Stakeholders vreesden dat vermindering van antibiotica in de veehouderij een negatief effect zou hebben op de productiviteit en de economische bedrijfsprestaties. Grote schommelingen in de gezinsinkomens in de varkens- en pluimveesector zijn typisch voor deze sectoren. Dit wordt veroorzaakt door instabiliteit van de landbouwmarkten, schommelingen van voerprijzen en door boeren ontvangen prijzen. Sinds de hervormingen van het antibioticabeleid van 2008 kan echter noch in de varkenssector, noch in de vleeskuikensector een neerwaartse trend in het gezinsinkomen worden waargenomen (Bergevoet et al., 2019).




Kies een sector
Contactpersoon
Nico Bondt
0317-484559
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties


Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page