Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Biologische landbouw
     
Biologische landbouw
Select an indicator
Vergelijking in opzet - Melkveehouderij

Biologische bedrijven hebben afwijkende bedrijfsopzet, stabielere melkprijs, hoger inkomen per onbetaalde aje en gemiddeld hogere duurzaamheidsscore
7/13/2020

Ongeveer 2,5% van de koeien in Nederland wordt biologisch gehouden. Dit aandeel is de laatste jaren licht gestegen. Biologische melkveebedrijven zijn extensiever en hebben een lagere melkproductie per koe. Hun omvang in melk gemeten is een derde lager in vergelijking met de gangbare collega’s. Door de extensievere bedrijfsvoering hebben biologische bedrijven een hogere kostprijs. Biologische bedrijven gebruiken geen chemische bestrijdingsmiddelen en daarmee onderscheiden zij zich van hun gangbare collega’s. Biologische bedrijven zijn verplicht weidegang toe te passen in tegenstelling tot gangbare bedrijven. De biologische melkveebedrijven hebben over de periode 2016-2018 een gemiddeld hoger inkomen per onbetaalde aje doordat de gangbare bedrijven in 2016 een lage melkprijs ontvingen.

Structuur
In 2019 worden er in Nederland bijna 40.000 melkkoeien biologisch gehouden. Zo blijkt uit de Landbouwtellingscijfers van het CBS. Dit is 2,5% van het totaal aantal koeien. Van de ruim 16.000 bedrijven met melkkoeien zijn er 496 biologisch (3,1%).

Methodiek
De hierna genoemde resultaten hebben betrekking op gespecialiseerde melkveebedrijven over de periode 2016-2018 die ruim 90% van het aantal bedrijven met melkkoeien betreft en 95% van het aantal melkkoeien. De bedrijven zijn onderverdeeld naar biologische en gangbare bedrijven die beide worden onderverdeeld in grotere en kleinere bedrijven op basis van de totale melkproductie. De grens is hierbij de mediaan per onderscheiden groep.
De integrale duurzaamheidsscore is berekend door aan alle kengetallen een score van 0–100 toe te kennen en deze scores per kengetal vervolgens op te tellen tot een totaalscore via een wegingssystematiek. De gemiddelde score van de gehele groep over alle duurzaamheidskengetallen is dan logischerwijs 50. De wegingsfactoren zijn zodanig gekozen dat alle vier de onderdelen evenredig (dus 25%) bijdragen. Een hoger getal wijst op een gunstiger duurzaamheidsscore.

Bedrijfsopzet: biologische bedrijven zijn extensiever dan gangbare melkveebedrijven
Per hectare voedergewas produceren de biologische melkveebedrijven ruim de helft minder melk dan de gangbare melkveebedrijven. Dit hangt samen met het feit dat de biologische melkveebedrijven meer zelfvoorzienend zijn in de voederbehoefte. Door de tijd heen neemt de intensiteit van de melkproductie op de gangbare bedrijven toe; op de biologische bedrijven is dit niet het geval. Ten opzichte van het gemiddelde melkveebedrijf heeft het biologische bedrijf een groter areaal, waarop minder melkkoeien gehouden worden. Door een lager bemestingsniveau en een lagere krachtvoergift wordt een kwart lagere melkproductie per koe gerealiseerd.

Vergelijking van economische prestaties en bedrijfsopzet van melkveebedrijven naar omvang en biologisch/gangbaar, 2016-2018
IndicatorEenheidklein bioklein gangbaarklein signif. *groot biogroot gangbaargroot signif. *
Economische prestaties
Inkomeneuro per onbetaalde aje20,14914,08260,90137,645
Arbeidsinzetkg melk/uur107163**191280**
Kostprijseuro/100 kg63.4146.62**50.5638.49**
Kritieke melkprijseuro/100 kg43.2733.46**42.0832.08**
Melkprijseuro/100 kg50.0136.77**51.0136.48**
Voerkosteneuro per koe761957**1,0591,059
Diergezondheidskosteneuro per koe4795**62100**
Solvabiliteit%80776565
Langlopende schuldeneuro/kg melk1.120.89*1.711.15**
Bedrijfsopzet
Melkkoeienaantal5260**118144**
Areaal cultuurgrondha5137**10374**
Aandeel grasland%9388**9582**
Melkproductie per bedrijfkg313,366481,683**825,6841,308,787**
Melkproductie per koekg/koe6,0667,981**7,0239,093**
Melkproductie per hakg/ha6,19713,202**8,07218,275**
Aandeel Klei%4427**3137
*= p<0.05, **= P<0.01
Bron: Bedrijveninformatienet.


Vergelijking van duurzaamheidsprestaties van melkveebedrijven naar omvang en biologisch/gangbaar, 2016-2018
IndicatorEenheidklein bioklein gangbaarklein signif. *groot biogroot gangbaargroot signif. *
Diergezondheid en -welzijnScore (x 100)61595959
Celgetal1.000 cellen per milliliter232176**250176**
Vervangingspercentage%2329.5**23.329.4**
Antibioticagebruikdierdagdoseringen per dierjaar0.31.8**0.52.2**
Klimaat en energieScore (x 100)48505356*
EnergiegebruikMJ per 100 kg melk71616157
Broeikasgasemissie (cradle-farm-gate)Kg CO2 eq per kg melk1.271.251.241.18
MilieuScore (x 100)8062**7860**
Bedrijfsoverschotkg N per ha34147**45143**
Milieubelasting gewasbeschermingsmiddelengebruikMBP bodem052**068**
Milieubelasting gewasbeschermingsmiddelengebruikMBP grondwater053**072**
Milieubelasting gewasbeschermingsmiddelengebruikMBP oppervlaktewater095*0189
Fosfaatexcretiekg P2O5 per 1.000 kg melk7.65.9**6.75.1**
Ammoniakemissie stal + opslagkg NH3 per GVE8.611.4**9.111.7**
Ammoniakemissie toediening + beweidingkg NH3 per ha18.627.8**14.631.3**
Biodiversiteit en weidegangScore (x 100)6834**5722**
Aantal vormen van natuurbeheerfrequentie (1 tot max. 4)2.61.1**2.41**
Weidegang (uur per koe per jaar)uren3,4211,761**2,511923**
*= p<0.05, **= P<0.01
Bron: Bedrijveninformatienet.


Economie: hoger inkomen per onbetaalde aje op biologische melkveebedrijven door hogere melkprijs
Door de hogere melkproductie per koe, per bedrijf en per hectare, doen gangbare bedrijven het bedrijfseconomisch vaak beter dan biologische bedrijven. Biologische bedrijven ontvangen als compensatie daarvoor een hogere melkprijs dan gangbare bedrijven. De biologische melkprijs kent zijn eigen marktwerking en is feitelijk vanaf 2013 ontkoppeld van en stabieler dan de gangbare melkprijs. De biologische melkprijs lag tussen 2013 en 2018 tussen de 49 en ruim 52 euro per 100 kg en was hiermee vrij stabiel. Doordat de gangbare melkprijs in 2016 een negatieve uitschieter had (ruim 32 euro per 100 kg melk) en deze in 2017 wel hoog was maar niet extreem (ruim 40 euro) ligt het inkomen per onbetaalde aje over de periode 2016-2018 voor de biologische bedrijven hoger, namelijk 6.000 euro voor de kleinere bedrijven en 23.000 euro voor de grotere (zie tabel).
De biologische melkveebedrijven hebben een hogere schuldenlast per eenheid melk. Door een geringere melkproductie per bedrijf resulteert dit bij de kleinere bedrijven toch nog in een bijna 20% lagere schuldenlast op bedrijfsniveau. Dit leidt tot een iets hogere solvabiliteit. Voor de grotere biologische bedrijven is de schuldenlast op bedrijfsniveau met 6% geringer.
Door de extensievere bedrijfsvoering hebben de biologische bedrijven een hogere kostprijs. Dit verschil in kostprijs wordt bij de grotere bedrijven gecompenseerd door een groter verschil in de te ontvangen melkprijs. Bij de kleinere bedrijven is dit niet het geval. Mede hierdoor is het inkomensvoordeel bij de kleine biologische bedrijven geringer dan bij de grotere.

Diergezondheid en dierenwelzijn: biologische koeien gaan langer mee
De biologische koeien worden langer aangehouden dan gangbare koeien. Het verschil in vervangingspercentage is ruim 6 procentpunten. Een lagere melkproductie per koe zal hierbij een rol spelen. Ook hebben de biologische bedrijven een lager antibioticagebruik. Doordat het celgetal hoger is, is de overall score op dit onderdeel vergelijkbaar met de gangbare bedrijven.

Klimaat en energie: ongunstiger voor biologische bedrijven
Het totale energieverbruik per kg melk is op de biologische bedrijven wel hoger dan op de gangbare. Dit komt omdat de melkproductie per koe lager is. Uitgedrukt per hectare is het wel lager doordat de biologische bedrijven extensiever zijn en meer weidegang toepassen waardoor er minder diesel nodig is voor voederwinning en het uitrijden van dierlijke mest. Ook speelt minder mais mee dus minder diesel voor ploegen, hakselen, etc..
De broeikasgasemissie per kg melk ligt op de biologische bedrijven iets hoger door de lagere melkproductie per koe. Hierdoor is relatief meer onderhoudsvoer nodig dan op de gangbare bedrijven. De jongveebezetting is wel lager en dit leidt tot een lager vervangingspercentage. Dit verlaagt de broeikasgasemissie. Daardoor het is uiteindelijk verschil per saldo ook niet zo groot.

Milieu: geen gebruik chemische gewasbeschermingsmiddelen en lager stikstofoverschot voor biobedrijven
Biologische bedrijven gebruiken geen chemische bestrijdingsmiddelen. Hiermee onderscheiden biologische melkveehouders zich van hun gangbare collega’s. Het stikstofoverschot op biologische bedrijven is lager omdat er geen stikstof uit kunstmest mag worden gebruikt.

Biodiversiteit en weidegang: meer weidegang en biodiversiteit op biologische melkveebedrijven
Op grotere intensieve bedrijven is het vaak lastiger om een efficiënte bedrijfsvoering met beweiding te realiseren dan op kleinere extensieve bedrijven. Arbeidsinzet, melkproductie per koe, efficiënte benutting van meststoffen en beschikbaar zijn van voldoende huiskavel zijn vaak oorzaken die genoemd worden om koeien vaker op stal te houden. Het aandeel koeien op gangbare bedrijven dat de koeien op stal houdt, schommelt en ligt rond een derde.
Biologische bedrijven zijn verplicht weidegang toe te passen, in tegenstelling tot gangbare bedrijven. Op kleinere biologische bedrijven worden 2x zoveel weide-uren gerealiseerd dan op de gangbare. Bij de grotere bedrijven waar weidegang minder voorkomt bij de gangbare is deze verhouding met 2,7 nog groter.
Toepassen van weidegang is van belang voor het imago van de melkveehouderij bij burger en consument. Biologische bedrijven onderscheiden zich hier in positieve zin ten opzichte van gangbare melkveebedrijven. De verschillen met gangbare bedrijven worden voor een deel verklaard door het verschil in bedrijfsopzet. De biologische bedrijven zijn extensiever en kleiner wat betreft het aantal koeien dan gangbare bedrijven. Ook binnen de gangbare melkveehouderij vindt op kleinere en extensievere bedrijven meer weidegang plaats.






Kies een sector
Contactpersoon
Harold van der Meulen
0317-484436
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties
  • Bedrijveninformatienet  (biologische melkveebedrijven).
  • Bedrijveninformatienet (melkveebedrijven).
  • Van Wagenberg C.P.A., de Haas Y., Hogeveen H., van Krimpen M.M., Meuwissen M.P.M., van Middelaar C.E. en Rodenburg T.B., 2017. Animal Board Invited Review: Comparing conventional and organic livestock production systems on different aspects of sustainability. Animal 1-13. doi:10.1017/S175173111700115X.


Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page