Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Prijzen
     
Prijzen
Select an indicator
Jaarprijzen per sector - Land- en tuinbouw

Prijsbeeld land- en tuinbouwproducten 2020-2021 kent forse mutaties
3/30/2022

Het gemiddelde prijsniveau (af boerderij) van land- en tuinbouwproducten in 2021 verschilt sterk van het niveau in 2020. Verschillen tussen opeenvolgende jaren hangen normaal gesproken samen met verschillen in productieomstandigheden en internationale marktontwikkelingen; in 2020 en 2021 komen daar de effecten van de coronapandemie en de recente uitbraak van de oorlog in Oekraïne bij. Met uitzondering van varkens worden in de veehouderij over de hele linie hogere opbrengstprijzen geraamd. In de teelt in de opengrond is de prijsontwikkeling van de belangrijkste gewassen voor oogst 2021 overwegend positief met uitzondering van uien en appels. In de teelt onder glas wordt voor de belangrijkste bloemen en planten een gemiddeld hogere prijs ontvangen. Bij glasgroente is het beeld wisselend: tomatenprijzen fors in de plus en paprika- en komkommerprijzen in de min. Wel liggen in alle sectoren de kosten voor inputs zoals voer, energie en kunstmest op een beduidend hoger niveau. Prijsontwikkelingen kunnen naast mutaties in fysieke productie doorslaggevend zijn voor de inkomensontwikkeling van de land- en tuinbouwbedrijven.


Veehouderij
De zuivelnoteringen over 2021 ontwikkelden zich positief. Zowel de boter-, kaas- als volle melkpoederprijzen lagen hoger dan het gemiddelde van 2020. Het kleinere aanbod wereldwijd van melk in combinatie met de aantrekkende wereldvraag na de coronabeperkingen stuwt de prijzen omhoog. De gemiddelde melkprijs voor gangbare melk zal in 2021 met ruim 9,5% toenemen en naar verwachting uitkomen op bijna 40 euro per 100 kilogram inclusief nabetaling en toeslagen. De melkproductie per bedrijf nam in 2021 nauwelijks toe. De prijzen voor nuchtere stierkalveren hebben zich in 2021 fors hersteld (+48%) van de prijsdaling in de twee voorgaande jaren (samen ruim -50%). Door de sterk gestegen grondstofprijzen is het krachtvoer fors in prijs gestegen (+15%). Deze stijging komt onder andere door een grote Chinese vraag naar voer en lagere voorraden dan verwacht door tegenvallende oogsten (in de VS en Canada). De biologische melkprijs inclusief nabetaling (niet in de figuur opgenomen) is in 2021 geraamd op 52,20 euro per 100 kilogram; een stijging van 5% ten opzichte van vorig jaar ondanks een groter aanbod van melk.

Na het turbulente 2020 is 2021 opnieuw een jaar met veel gebeurtenissen die grote impact hebben op de internationale varkensmarkt. Vooral de coronacrisis en de Afrikaanse varkenspest hebben in 2021 opnieuw hun sporen nagelaten in de varkenssector. Er zijn daardoor verstoringen opgetreden bij de slachtcapaciteit en de afzet en internationale handel van varkensvlees. De opbrengstprijzen van vleesvarkens zijn in 2021 opnieuw gedaald (-9%), maar de prijsdaling van de aangekochte biggen (-20%) was nog groter. Fors opgelopen voerprijzen zetten de rentabiliteit van varkensbedrijven verder onder druk. Gemiddeld zijn de prijzen van vleesvarkensvoer 15% hoger dan in 2020 en de trend is ook aan het einde van het verslagjaar nog steeds opwaarts.

In de leghennenhouderij zijn de gemiddelde eierprijzen (inclusief contracten) in 2021 ten opzichte van 2020 gemiddeld bijna 4% gestegen maar wel met grote verschillen tussen de verschillende segmenten (houderijsystemen). De eiermarkt is ook in 2021 sterk beïnvloed door de uitbraak van Covid-19 en de maatregelen om de coronapandemie te bestrijden. Tijdens de coronacrisis is de vraag naar eieren in supermarkten gestegen ten koste van de consumptie buitenshuis. Daarvan hebben vooral de prijzen van vrije uitloopeieren, biologische eieren en het Beter Leven keurmerk geprofiteerd. De marktprijzen voor scharreleieren zijn op jaarbasis iets gedaald en die van kooieieren stegen met 9% als gevolg van schaarste. De voerprijzen zijn op jaarbasis met 19% gestegen. De voerprijzen stijgen al vanaf eind 2019 en de trend is nog steeds opwaarts. Dat is een gevolg van de hogere prijzen door tegenvallende oogsten voor veevoergrondstoffen, vooral van granen, die voor de legsector belangrijk zijn.

Vleeskuikenhouders zien de opbrengstprijzen in 2021 uit het dal kruipen dat vorig jaar is veroorzaakt door de coronacrisis en het faillissement van een slachterij. Dit geldt zowel voor de regulier gehouden kuikens (circa 65% van de productie) als langzaam groeiende kuikens (concepten en Beter Leven keurmerk). Gemiddeld stijgen de prijzen met 7%. De prijs van vleeskuikenkorrel is in 2021 op jaarbasis met 18% gestegen. De voerprijzen stijgen al vanaf eind 2019 en de trend is nog steeds opwaarts. Dat is evenals voor bij de eieren het gevolg van de hogere prijzen voor veevoergrondstoffen, vooral van granen.
 
Teelt in de open grond
In de akkerbouw is de prijsvorming van diverse producten nog gaande, omdat het afzetseizoen voor de oogst 2021 doorloopt tot ongeveer mei 2022. Consumptieaardappelen oogst 2019 en 2020 (met name de fritesaardappelen) kenden een moeizame prijsvorming als gevolg van de coronacrisis. Door de lage afzet van frites door de coronamaatregelen naar de horeca en van exportmogelijkheden was de prijs voor vrije aardappelen in 2020 laag. Voor oogst 2021 is de prijsvorming beter. Er wordt een duidelijke prijsstijging (+65%) voorzien. De contractprijzen lagen wel op een iets lager niveau dan een jaar eerder. Zetmeelaardappelen zullen naar verwachting meer opbrengen dan een jaar eerder. Doordat het zetmeelgehalte hoger is dan vorig jaar wordt een lichte prijsstijging van 5% ingerekend. Als gevolg van de hoge uienproductie door een uitbreiding van het areaal en een hogere productie per hectare, is de prijs van uien ten opzichte van 2020 fors onderuitgegaan. Voor oogst 2021 wordt rekening gehouden met een prijsdaling van bijna 30%. Voor de suikerbieten wordt een hogere prijs gerealiseerd voor oogst 2021 (+11%).. Cosun betaalde zowel voor de quotumbieten als de surplusbieten een hogere prijs uit dan voor oogst 2020. De wereldmarktprijs voor suiker steeg sterk in 2021; dit heeft mede bijgedragen aan de betere bietenprijs. Door een lagere productie van tarwe in enkele grote tarweproducerende landen is het mondiale aanbod geringer dan een jaar eerder. Dit leidt tot duidelijk hogere tarweprijzen wereldwijd en daarmee ook in Nederland. Ook de gerstprijs gaat mee in deze tendens. Door de oorlog in Oekraïne stegen de graanprijzen in maart erg sterk. Oekraïne en Rusland zijn belangrijke spelers op de wereldwijde graanmarkt. Er is een prijsstijging van tarwe geraamd voor oogstjaar 2021 van 30%.

In 2020 was de oogst van de witlofwortelen in Nederland, België en Frankrijk door de hete zomer matig qua hoeveelheid en kwaliteit. Dit had ook zijn weerslag op de witloftrek in 2021, resulterend in een lagere opbrengst van de witlofkroppen dan normaal maar wel vergelijkbaar met het voorgaande seizoen. De prijsvorming tot september was goed, mede door een lager aanbod van andere bladgewassen. In het najaar zakte de prijs echter in, waardoor per saldo de middenprijs 2,5% lager was dan in 2020.

De perenproductie in de EU-27 was in 2021 uitzonderlijk laag (bijna 30% minder dan een jaar eerder). Ook de Nederlandse perentelers konden minder vruchten plukken, maar de productiedaling was kleiner dan in de EU (-15%). Omdat ook de voorraad van de vorige oogst aan het begin van het afzetseizoen 2021/22 geruimd was, startte het seizoen met hogere prijzen dan voorgaande jaren. Voor het gehele afzetseizoen is een prijsstijging van 18% geraamd ten opzichte van voorgaand jaar. De Europese appeloogst (EU-27) was in 2021 fors hoger (+10%) dan een jaar eerder. In Nederland was de procentuele stijging zelfs nog wat hoger dan in de EU-27. De prijsverwachting van appels is daarom minder rooskleurig dan voor peren het geval is. Er is een prijsdaling van 21% geraamd voor het afzetseizoen 2021/2022 ten opzichte van vorig seizoen. De oorlog in Oekraïne geeft extra onzekerheid in de afzet van fruit voor de laatste maanden van het seizoen. De perenprijzen gingen fors onderuit, omdat Oekraïne een belangrijk afnemer is. Maar ook voor de appelprijzen kan dit gevolgen hebben. De grote oogst uit Polen kan nu niet meer in of via Belarus of Rusland worden afgezet.

De Europese consument was door de coronacrisis meer aan huis gebonden en gaf in het voorjaar van 2021 meer geld uit aan bloemen en planten. De verkoop van bloembollen voor het huidige broeierijseizoen 2021/’22 werd mede hierdoor positief beïnvloed en dat zorgde in combinatie met een gematigde oogst voor hogere prijzen (tulpenbollen +7,5%) dan vorig jaar.

Zie voor de raming van de prijsveranderingen per product de bovenstaande figuur bij de keuze teelt in de open grond.
 
Teelt onder glas
In de glasgroenteteelt is de prijs van tomaten sterk gestegen ten opzichte van 2020 (ongeveer +25%). Dit is ten dele een herstel op het jaar 2020 toen de prijzen gemiddeld met 12% daalden. Na het coronajaar 2020 met sluitingen van de out-of-homekanalen en horeca waren de gevolgen voor deze afzetkanalen dit jaar milder, met een toenemende vraag tot gevolg. Het areaal tomaten nam in 2021 zowel in Nederland als ook bij de grote concurrent Spanje af. Ook stond de productie dit jaar onder druk door minder zonlicht en het ToBrFV-virus. Dit virus tast tomaten aan en zorgt voor lagere opbrengsten. Uitvalpercentages variëren sterk maar kunnen oplopen tot wel 30%. Voor paprikatelers is 2021 iets minder goed verlopen dan een jaar eerder. Door de aanhoudende coronaperikelen waren de verre bestemmingen lastig bereikbaar vanwege beperkte vliegtuigcapaciteit en daarmee samenhangende hoge transportkosten. Hierdoor was de concurrentie in de EU groot. Per saldo is, rekening houdend met de verschillende ontwikkelingen bij de diverse kleuren, in deze raming uitgegaan van een prijsdaling van 4%. Het areaal komkommer steeg volgens de Landbouwtelling sterk in 2021, mede door omschakelaars vanuit de tomatenteelt. Ondanks deze sterke toename (van 7%) bleven de prijzen nog redelijk op niveau (-6%) bij een iets hogere productie.

In de sierteelt stegen de prijzen van de belangrijkste snijbloemen ten opzichte van 2020 met 6% voor rozen en 23% voor chrysanten (zie figuur). De stijging is ten dele een herstel op de gevolgen van ingestelde restricties voor het aanvoeren van snijbloemen op de veiling als gevolg van Covid-19 vorig jaar. Dit jaar waren deze restricties er niet. Naast het herstel ten opzichte van vorig jaar was de vraag uit de markt ook zeer goed. Wel nam de import af van buitenlandse bloemen door minder beschikbare vluchtcapaciteit, lokale weersomstandigheden en onrust in onder andere Ethiopië, waardoor de volumegroei werd geremd.

De vraag naar potplanten is sinds de coronacrisis gegroeid. Een gezonde leefomgeving wordt belangrijk geacht en groene en bloeiende planten horen daar volgens de Nederlandse consument kennelijk bij. Sinds de coronacrisis werken mensen veel thuis. Het gevolg is dat de vraag goed is en de prijzen waren daardoor veel hoger dan in 2020 (+8%). In 2021 zijn de coronamaatregelen versoepeld en dat zorgde ook dat bloemisten weer open mochten. De perkgoedsector heeft het ondanks een koud voorjaar niet slecht gedaan. Gemiddeld stegen de prijzen voor perkgoed in 2021 met 6% ten opzichte van 2020.

De absolute prijzen en de prijsontwikkeling kunnen overigens, zowel bij groenten als bij sierteeltproducten, binnen producten of tussen bedrijven zeer divers zijn. Dit is onder andere afhankelijk van het type c.q. de soort en de kwaliteit van de producten, de mate van verwerking (sorteren, wassen, inpakken) op het eigen bedrijf en het al dan niet werken met contracten. Aan de kostenkant hebben de glastuinders in 2021 te maken met een vanaf de zomer zeer sterk gestegen inkoopprijs van aardgas en elektriciteit. Dit leidt tot een aanzienlijke kostenstijging maar ook tot een toename van opbrengsten uit de verkoop van elektriciteit voor bedrijven met een warmtekrachtkoppeling-installatie (wkk). Omdat de energiemarkt dit jaar nogal volatiel is, is een voorspelling over de exacte gevolgen voor het kostenniveau op dit moment zeer lastig.

Bij de presentatie van de resultaten op andere delen van deze website wordt ingezoomd op onder andere bloemen-, planten- en glasgroentebedrijven. Die laatstgenoemde groep is samengesteld uit bedrijven die veelal afhankelijk zijn van één gewas. In die groep zitten dus gespecialiseerde tomaten-, komkommer- en paprikatelers die allen met een verschillende prijsmutatie van hun producten worden geconfronteerd. Zie daarvoor ook de bovenstaande figuur, met de keuze teelt onder glas.








Kies een sector
Contactpersoon
Harold van der Meulen
0317-484436
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page