Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Sectors > Land- en tuinbouw
     
Land- en tuinbouw
Select a theme
Algemeen

Economie

Maatschappij

Milieu

 
 
 
 
  
  
   
   
Select an indicator
Contactpersoon
Martien Voskuilen
070 3358328
 

Deze informatie voor andere sectoren
  • Land- en tuinbouw

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >

Areaal - Land- en tuinbouw

Grondgebruik
9/28/2018

In 2018 is het areaal cultuurgrond – op basis van de voorlopige cijfers – met circa 11.000 ha gedaald tot 1,78 mln. ha (tabel 1). Dat komt overeen met een afname van 0,6% en ligt daarmee op het langjarig gemiddelde sinds 2000. De vermindering van het areaal cultuurgrond komt geheel voor rekening van (tijdelijk en natuurlijk) grasland, die ten dele is gecompenseerd door een toename van het areaal akkerbouw en tuinbouw open grond. Van het totaal areaal cultuurgrond is nu 53% in gebruik als grasland (blijvend, tijdelijk en natuurlijk grasland), 12% voor groenvoedergewassen, 29% voor overig akkerbouwland, 5% voor opengrondstuinbouw en 0,5% voor glastuinbouw.


Toelichting
De basis voor de oppervlakte cultuurgrond is de Landbouwtelling. De oppervlakte agrarisch terrein volgens de CBS-statistiek bodemgebruik is veel groter dan het areaal cultuurgrond volgens de Landbouwtelling. Dit is het gevolg van onder meer verschillen in definities en afbakening. Zo is de definitie van agrarisch terrein ruimer en worden daar ook bijvoorbeeld erven en tuinen toe gerekend; cultuurgrond daarentegen is de oppervlakte waarop de gewassen staan. De afbakening van de Landbouwtelling is eveneens beperkter, aangezien niet alle gebruikers van landbouwgrond zijn opgenomen in de Landbouwtelling.
Het areaal cultuurgrond in gebruik bij de geregistreerde land- en tuinbouwbedrijven is in 2016 eenmalig sterk afgenomen door de wijzigingen in de registratie van de land- en tuinbouwbedrijven. Ten opzichte van 2015 daalde het areaal met circa 50.000 ha tot 1,79 mln. ha, een krimp van 2,7%.


Tabel 1 Agrarisch grondgebruik (1.000 ha), 2000-2018 a
20002010201620172018 b Verschil (%) 2017-2018
Grasland en voedergewassen1,249.51,232.91,191.11,178.31,154.4-20
    Waarvan grasland1,036.7995.3975.2963937-2.7
    snijmais205.3230.8206.9205.3206.80.8
Akkerbouw634.4542.1503.7509.2520.12.2
    Waarvan granen225.7218.8181.1164.1168.92.9
    aardappelen180.2158.3157.9162.8166.42.3
    suikerbieten110.970.670.785.485.80.6
    overig117.694.593.9979920
Tuinbouw open grond81.187.192.293.595.21.8
    Waarvan groenten22.424.525.826.326.2-0.40
    fruit20.619.520.420.520.81.4
    bloembollen22.523.326.126.727.73.7
    boomkwekerij12.616.917.31717.10.9
Tuinbouw onder glas10.510.39.39.19.43.9
    Waarvan groenten4.254.955.23.8
    sierteelt5.94.83.83.63.73.3
Cultuurgrond, totaal1,975.51,872.31,796.31,7901,779.1-0.6
a Peildatum 15 mei.
b Voorlopige cijfers.
Bron: CBS-Landbouwtelling.



Minder grasland
De daling van het areaal cultuurgrond in 2018 is geheel ten koste gegaan van het areaal grasland. Het areaal tijdelijk grasland – grasland dat maximaal vier jaar in de vruchtwisseling is opgenomen – nam af met 23.500 ha (-10%) en het areaal natuurlijk (extensief) grasland met 9.000 ha (-26%). Het areaal blijvend grasland steeg licht (bijna 7.000 ha, ofwel 1%). In totaal neemt al het grasland nu 53% in van het grondgebruik, en dat is vrijwel gelijk aan het aandeel in 2000.

Behoud blijvend grasland als vergroeningseis
Sinds 2015 zijn landbouwers verplicht vergroeningsmaatregelen uit te voeren om in aanmerking te komen voor de directe betalingen van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Een van de maatregelen is het in stand houden van blijvend grasland (zie toelichting). Als het aandeel blijvend grasland op het totaal landbouwareaal 5% of meer afneemt ten opzichte van de referentieratio moet Nederland een omzetverbod en herstelplicht invoeren. De referentieratio is het aandeel blijvend grasland op het totaal landbouwareaal in het referentiejaar (2012). De referentieratio bedraagt 40,97%. In 2017 is het aandeel blijvend grasland gedaald tot 40,15%, ofwel een daling van 2,0% ten opzichte van de referentie, ruimschoots binnen de ingrijpdrempel van 5%. Op basis van de voorlopige cijfers van de Landbouwtelling is de verwachting dat de daling in 2018 in de buurt zal liggen van het voorgaande jaar (-2,0%).

Meer akkerbouwland
In de afgelopen twee jaar is het areaal akkerbouwgewassen – na een jarenlange krimp – met 16.500 ha (+3,3%) toegenomen tot 520.000 ha (voorlopige cijfers, tabel 1). Daarmee neemt het akkerbouwland 29% van het grondgebruik in, tegen 32% in 2000. De gunstige marktomstandigheden voor aardappelen en suiker en de redelijke inkomensontwikkeling in de akkerbouw hebben tot areaaluitbreidingen geleid. Echter, in 2018 zijn de suikerprijzen in Europa en wereldwijd sterk gedaald door een forse toename van de productie. In de Europese Unie is dat mede het gevolg van het aflopen van de suikerquotering per 30 september 2017. De areaaluitbreiding van aardappelen en suikerbieten is vooral ten koste gegaan van het areaal tijdelijk grasland en graan. Het aandeel van graan in het bouwplan is afgenomen van 40% in 2010 tot 32% in 2017 en 2018. Het aandeel van aardappelen en suikerbieten is in dit tijdvak gestegen van 44% tot 49%.

Doorgaande groei areaal tuinbouw in de open grond
Het areaal opengrondstuinbouw is in de afgelopen vier jaar (2014-2018) jaarlijks met gemiddeld 2.000 ha (ruim 2% per jaar) toegenomen tot 95.200 ha in 2018 (voorlopige cijfers, tabel 1). De helft van de areaaluitbreiding is gerealiseerd binnen de bloembollenteelt, een sector waarin het gemiddeld inkomen vanaf 2012 sterk is gestegen. Het totaal areaal opengrondstuinbouw beslaat nu 5,3% van het grondgebruik, tegen 4,1% in 2000.

Groei glasareaal na jarenlange krimp
Het glastuinbouwareaal is in 2018 met 300 ha gestegen tot 9.400 ha (voorlopige cijfers, tabel 1), een gedeeltelijk herstel na een jarenlange inkrimping van het areaal. De sterkste krimp vond plaats tussen 2011 en 2015 (met 1.000 ha) als gevolg van economisch slechte jaren voor deze sector. De afgelopen jaren (vanaf 2013) kenmerkt de glastuinbouw zich door een forse sanering, schaalvergroting en een sterke verbetering van de inkomens.

Toelichting blijvend grasland
Het areaal blijvend grasland volgens de vergroeningseis is niet helemaal gelijk aan het areaal dat wordt genoemd onder het kopje Minder grasland. Voor de vergroening telt namelijk ook het areaal natuurlijk grasland met als hoofdfunctie landbouw mee.



Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief


Top of page