Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

     
Liquiditeitsmonitor
Kies een thema
Economie

Liquiditeitsmonitor - Varkenshouderij

Liquiditeitspositie varkensbedrijven loopt terug
10/28/2020
De rekening-courantpositie van varkensbedrijven is in het derde kwartaal van 2020 ruim 21.000 euro lager dan in het tweede kwartaal, en kwam eind september uit op 115.000 euro. Dat is laagste niveau dit jaar, maar ligt wel bijna 54.000 euro hoger dan september vorig jaar toen de gemiddelde stand 61.000 euro was.
Begin 2019 was de stand rekening-courantpositie nog negatief na ruim een jaar met lage opbrengstprijzen en meer uitgaven dan ontvangsten. Vanaf april 2019 ging de rekening-courantpositie vrijwel elke maand verder omhoog dankzij de fors gestegen opbrengstprijzen. Zowel de prijzen van biggen als van vleesvarkens stegen vanaf april vorig jaar door een grotere vraag naar varkensvlees, vooral uit China. Daar is de varkensstapel vorig jaar gehalveerd door de Afrikaanse varkenspest, waardoor steeds meer behoefte was aan import van varkensvlees en -producten. Maar ook andere Oost-Aziatische landen hebben problemen met Afrikaanse varkenspest en daardoor een grotere importbehoefte van varkensvlees. De vleesvarkensprijzen piekten in december en de biggenprijzen bereikten hun hoogste niveau in maart van dit jaar. Door de gunstige prijsontwikkelingen is de rekening-courantpositie vanaf april vorig jaar steeds verder gestegen naar de top van 173.000 euro in maart dit jaar, toen in Nederland de coronacrisis uitbrak.


Varkensprijzen lager door coronacrisis en handelsbelemmeringen
Het hoge prijsniveau brokkelde snel af door de coronacrisis. De wereldwijde uitbraak en snelle verspreiding van Covid-19 heeft geleid tot forse prijsdalingen door vraaguitval bij vooral de horeca en foodservice. Ook heeft China de grenzen in de zomer enige tijd gesloten voor diverse slachterijen in Nederland, Duitsland en Denemarken met besmettingen onder medewerkers, uit angst voor herbesmetting met Covid-19. In september kreeg Duitsland bovendien te maken met Afrikaanse varkenspest bij wilde zwijnen in de oostelijke gebieden. Dit is in de regio die grenst aan Polen, waar die ziekte al langere tijd heerst. Export van Duits varkensvlees naar derde landen, waaronder China, werd daardoor stilgelegd en moet een andere bestemming op de EU-markt vinden. De varkensprijzen zijn door dit alles sinds begin maart flink gedaald. De biggenprijzen daalden in het laatste halfjaar met ruim 60% tot 34 euro per big (inclusief toeslagen) door grote afzetproblemen op de exportmarkten.
De uitgaven van het gemiddelde varkensbedrijf waren in het derde kwartaal van dit jaar lager dan voorgaand jaar, vooral door lagere aankoopkosten van biggen op vleesvarkensbedrijven. De voerkosten zijn in het derde kwartaal iets hoger dan in hetzelfde kwartaal van 2019. Ten opzichte van het voorgaande kwartaal zijn de voerkosten wel iets gedaald. De coronacrisis zorgde voor een tijdelijke verstoring van de wereldhandel en de marktprijzen van veevoergrondstoffen. Maar de handel in veevoergrondstoffen is snel weer genormaliseerd. Sinds mei zijn de prijzen van varkensvoer gedaald door de ruime beschikbaarheid van gerst en mais. Ook de prijzen van eiwitrijke grondstoffen zijn in de afgelopen maanden gedaald, mede dankzij de lagere dollarkoers ten opzichte van de euro.


Liquiditeitspositie onder druk door prijsdalingen
De liquiditeitspositie van zeugenbedrijven is in het derde kwartaal snel verslechterd, door de forse daling van de biggenprijzen in de afgelopen maanden. In het derde kwartaal daalde de biggenprijs ruim onder het niveau van de kostprijs waardoor de kasstroom bijna 50.000 euro negatief werd en de stand van de rekening-courant daalde naar 69.000 euro eind september. Dat ligt iets onder het niveau van begin dit jaar, maar nog wel hoger dan september vorig jaar. Vooral in het eerste kwartaal is de liquiditeitspositie flink versterkt dankzij de hoge biggenprijzen. Maar in het derde kwartaal is die buffer bijna weer verdwenen door de forse prijsdaling van biggen.

De biggenprijzen lagen in het derde kwartaal gemiddeld 22 euro (37%) onder het niveau van hetzelfde kwartaal vorig jaar. Daardoor is de liquiditeitspositie aangetast, nadat die vooral in het eerste kwartaal flink was versterkt. Vanaf april heeft de biggenhandel veel last van prijsdruk door de coronacrisis en handelsproblemen. Dat geldt vooral voor de exporten naar Zuid- en Oost-Europa. Ook de export van biggen naar Duitsland is recent lastiger geworden doordat derde landen in september de import van Duits varkensvlees hebben verboden vanwege de Afrikaanse varkenspest bij gevonden wilde zwijnen nabij de Poolse grens. Duitsland wil door regionalisering de internationale vleeshandel weer op gang brengen, maar of dat gaat lukken is nog onduidelijk. Daar komt bij dat de slachtingen in Duitsland achterlopen op het aanbod aan slachtvarkens, als gevolg van Covid-19-problemen bij slachterijen, waardoor minder vleesvarkensplaatsen vrijkomen voor (Nederlandse) biggen. De binnenlandse afzet van biggen staat ook onder zware druk, omdat het biggenaanbod groter is dan de actuele vraag. Zolang er overschot op de varkensmarkt is, mede door handelsbelemmeringen, zal de biggenprijs onder druk blijven.

De rekening-courantpositie van vleesvarkenshouders is in het derde kwartaal van 2020 vrijwel niet gedaald. Ultimo september was de stand 129.000 euro. Dat is een daling van bijna 1.000 euro ten opzichte van eind juni, maar nog wel bijna 47.000 euro hoger dan september vorig jaar. De lichte daling in het derde kwartaal is de resultante van lagere prijzen van vleesvarkens en biggen. In september lag de opbrengstprijs 21% onder het niveau van september vorig jaar en 11 cent per kg onder het tienjarig gemiddelde. De aankoopprijzen van biggen daalden nog sterker, met 42% ten opzichte van september vorig jaar. Die lagere kosten voor biggen hielden de omzet en aanwas op peil waardoor de rekening-courantpositie in het derde kwartaal nauwelijks daalde. Vergeleken met vorig jaar is de stand van de rekening-courant in het derde kwartaal bijna 63.000 euro hoger dankzij de gunstige kasstromen in de periode september tot en met februari.

Fluctuaties in de varkenssector zijn vooral duidelijk zichtbaar in de zeugenhouderij omdat voor vleesvarkensbedrijven de schommelingen vaak worden verzacht door meebewegende biggenprijzen. De derde groep ‘gesloten varkensbedrijven’, met zowel zeugen als vleesvarkens, heeft ook te maken met grote schommelingen in de liquiditeitspositie omdat die bedrijven vooral afhankelijk zijn van de verkoopprijzen van vleesvarkens die op dezelfde bedrijven eerst als biggen zijn geproduceerd en opgefokt. Deze groep heeft in het derde kwartaal wel te maken met een liquiditeitsdaling, omdat tegenover lagere opbrengsten van vleesvarkens nauwelijks lagere kosten staan.

Sinds mei lagere bijschrijvingen op rekening-courant
Onderstaande figuren geven de totale bij- en afschrijvingen per maand op de rekening-courant weer vanaf 2019. In de periode november 2019 tot april 2020 zijn de cumulatieve bijschrijvingen duidelijk hoger geweest, vooral door hogere opbrengsten van vleesvarkens en biggen. In dezelfde periode liggen ook de afschrijvingen van de rekening-courant op een hoger niveau, wat deels verklaard wordt door hogere uitgaven voor biggen op vleesvarkensbedrijven en hogere aflossingen. De gunstige gang van zaken was voor een aantal bedrijven aanleiding voor meer investeringen in de periode oktober tot en met februari, grotendeels gefinancierd met nieuwe leningen. Daardoor zijn vanaf oktober zowel de afschrijvingen (opname voor investeringen) als de bijschrijvingen (storting van nieuwe kredieten/leningen) verder toegenomen. In mei trad een scherpe daling op van de bijschrijvingen die daarna langere tijd op een lager niveau liggen door gedaalde opbrengstprijzen.




Twee derde van de bedrijven heeft een positief rekening-courant saldo
Sinds begin 2020 staan veel minder bedrijven in het rood dan vorig jaar. Dat percentage is gehalveerd van 38% in het eerste kwartaal van 2019 naar 19% in het derde kwartaal van dit jaar. Een negatief saldo betekent niet automatisch dat er betalingsproblemen zijn. Het saldo kan ook laag of negatief zijn omdat er bijvoorbeeld investeringen zijn gedaan of leningen zijn afbetaald. Een deel van de bedrijven heeft flinke stappen vooruit gemaakt. Het aantal bedrijven met een positieve stand van meer dan 25.000 euro op de rekening-courant is fors gestegen, van 24% per begin 2019 naar 65% per eind september 2020. Er is dus een duidelijke verbetering van de rekening-courantpositie opgetreden vergeleken met voorgaand jaar. Dat beeld is in het afgelopen halfjaar vrij stabiel gebleven, ofschoon er een lichte verschuiving is te zien van bedrijven in de groep +25.000 euro naar de groep 0-25.000 euro.




Vooruitzichten
De situatie op de varkensmarkt wereldwijd is dit jaar turbulent.

Covid-19 heeft geleid tot forse prijsdalingen in de EU, als gevolg van gesloten foodservice outlets, vooral op exportbestemmingen in Zuid-Europa. Slachterijen en vleesverwerkers werden tijdelijk gesloten in verband met besmettingen van medewerkers met Covid-19; het is de vraag of een tweede golf hier ook grootschalig effect zal gaan hebben, zoals recent in enkele slachterijen in Duitsland. China heeft enige tijd de grenzen gesloten voor diverse West-Europese en Zuid-Amerikaanse vleesbedrijven, waardoor de prijsvorming negatief beïnvloed was. De VS had te maken met capaciteitsuitval van de vleesindustrie tot wel 40%; die is momenteel vrijwel terug op normaal niveau. Echter vraaguitval, door gesloten food service, en overaanbod van slachtrijpe varkens drukt de prijs. Recent begint de varkensprijs weer wat op te veren. De export naar derde markten, inclusief China, loopt goed door, mede vanwege de lage dollarkoers.

Binnen de EU is de situatie in Duitsland van grote invloed. Nu daar sinds midden september Afrikaanse Varkenspest is gevonden bij wilde varkens kan er geen export meer plaatsvinden naar derde markten. Zolang Duitsland geen toestemming heeft voor een regionalisering van de productie, waarbij wel export kan plaatsvinden vanuit vrije gebieden, heeft de hele Duitse varkenssector een afzetprobleem. Daar komt bij dat er al een achterstand is in de slachtingen en er dus enkele slachterijen weer getroffen zijn door Covid-19 onder medewerkers, waardoor ze slechts op halve kracht kunnen draaien. Daar is sprake van een oplopende ‘Schweinestau’ (varkensfile), omdat varkensbedrijven hun slachtrijpe varkens niet kunnen leveren. Dit heeft tot gevolg dat er minder ruimte is voor het opleggen van biggen. Bovendien zullen Duitse vleesvarkenshouders beducht zijn voor de toekomst en dus minder bereid om op te leggen, of in elk geval tegen lagere prijzen. Een AVP-uitbraak onder gehouden varkens zal de kans op een relatief snelle oplossing aanzienlijk doen verminderen.

De Nederlandse varkensvleesindustrie kan wel leveren naar China. De opbrengstprijzen zouden daarmee wel omhoog kunnen. Tegelijkertijd is er een overschot aan biggen, met prijsdruk tot gevolg. Op de korte termijn zullen vleesvarkenshouders daarvan profiteren. Een tweede Covid-19-golf kan echter roet in het eten gooien.

Structureel gezien is de mondiale marktsituatie positief. Hoewel Covid-19 heeft geleid tot vraaguitval, kan die vraag kan zich ook op vrij korte termijn weer herstellen. Afrikaanse varkenspest (AVP) daarentegen heeft geleid tot verlies van minstens een kwart van de varkensstapel wereldwijd, en deze productiecapaciteit kan niet snel worden hersteld. Het zal naar onze verwachting nog minstens enkele jaren duren voordat productie en consumptie wereldwijd weer op het niveau liggen van voor de grote uitbraak van AVP in Oost-Azië. Daarmee is het vooruitzicht voor de varkensmarkt gunstig, mits er geen langdurige handelsbelemmeringen of beperkingen door Covid-19 zijn.







Kies een indicator
Deze informatie voor

Contactpersoon
Harold van der Meulen
0317-484436
 

Referenties
•Dit artikel is tot stand gekomen vanuit het topsectorenbeleid van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en is een product van samenwerking tussen Wageningen Economic Reserach, ABN AMRO en Agrifirm. De data van de figuren zijn afkomstig van bedrijven uit het Bedrijveninformatienet van Wageningen Economic Research, een representatieve steekproef van landbouwbedrijven uit de CBS-Landbouwtelling die groter zijn dan 25.000 euro Standaardopbrengst (SO). De data hebben betrekking op varkensbedrijven groter dan 100.000 euro SO.
•De inkomenspositie van varkensbedrijven is terug te vinden op BINternet.
•Actuele prijsontwikkeling per maand van varkens.
•De Barometer Agrarische Sector geeft een beeld van actuele ontwikkelingen van het saldo van vleesvarkens- en zeugenbedrijven.
•Toelichting bij gebruik van de stroomfiguur: de twee staven geven de aandelen bedrijven per klasse in de gekozen kwartalen weer. Het middengedeelte tussen de staven geeft de verschuiving weer van bedrijven tussen de genoemde perioden. Als je met de muis op een van de klassen gaat staan, kun je zien waar hoeveel bedrijven naar toe stromen (als je op een klasse in de linkerstaaf staat) of waar ze vandaan komen (als je op een klasse in de rechterstaaf staat).



Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief


naar boven