| Consumentenprijs varkensvlees schiet 7% omhoog |
8-10-2019
|
De consumentenprijsindex is in juni uitgekomen op 110 punten, tegen 103 twee maanden eerder (+7%). Dit is een forse stijging in korte tijd en bovendien het hoogste niveau sinds 2000. Daarmee lijken supermarkten rekening te houden met de ontwikkelingen in de varkensvleesproductie wereldwijd. De industrieprijs en af boerderijprijs zijn eveneens sterk gestegen, maar minder opvallend dan de consumentenprijs.
|
Prijsontwikkeling
De industrieprijs steeg in de periode van april tot juni van 121 naar 125 punten (3%) en de af boerderijprijs van 134 naar 142 punten (6%). Deze beide prijzen schommelen doorgaans sterker dan de consumentenprijs. Anders dan in voorgaande jaren reageren de supermarkten direct op de marktontwikkelingen: de aantrekkende wereldmarkt bij een krimpend varkensvleesaanbod door de om zich heen grijpende Afrikaanse Varkenspest.
De Afrikaanse Varkenspest in zowel diverse Centraal-Europese landen als in oost-Azië, heeft de varkensproductie met minimaal 15-20% doen krimpen. Bovendien is het virus nog lang niet onder controle en is een verdere krimp van de productie te verwachten. In China (dat voor de uitbraken ongeveer de helft van het aantal varkens in de wereld produceerde én consumeerde) hebben veel boeren hun varkens laten slachten, waardoor er op de korte termijn vlees voorhanden was en de krapte zich eerst nog niet zo liet voelen.
Wereldwijd zijn er productiestijgingen waar te nemen - ook in de EU, dat gezien de handelsperikelen tussen China en de VS een aantrekkelijke leverancier is. Deze stijgingen zullen de marktvraag niet op korte termijn kunnen invullen. De prijs voor varkensvlees lijkt daarmee ook voor een wat langere periode op een hoog niveau te blijven. Het lijkt erop dat de prijzen in de keten in tweede helft van 2019 nog verder zullen stijgen. De magische grens van € 2 per kg slachtgewicht af boerderij in Nederland komt daarmee in zicht.
Achtergrond keten en prijsvorming keten
Het varkensvlees wordt in de supermarkt of bij de slager gekocht. Supermarkten en slagers kopen varkensvlees van de vleesindustrie. Die bestaat uit slachterijen en vleesverwerkers. Slachterijen kopen vleesvarkens van veehouders rechtstreeks of via veehandelaren. Veehouders produceren vleesvarkens in gespecialiseerde bedrijven of gesloten bedrijven. Zeugenbedrijven zijn belangrijke toeleveranciers van biggen voor de gespecialiseerde bedrijven. De gesloten bedrijven produceren de eigen biggen.
Toelichting op drie niveaus
Circa 60% van het varkensvlees en 80% van de vleeswaren wordt in de supermarkt gekocht. Daarnaast loopt ongeveer 35% van het varkensvlees via de buitenhuishoudelijke markt (horeca, ziekenhuizen enzovoort). Consumenten kopen meer varkensvlees in januari, vaak aangemoedigd door reclameacties. Verder wordt meer vlees gekocht in het barbecueseizoen en is er een piek in december. Supermarkten kopen varkensvlees hoofdzakelijk van de Nederlandse vleesindustrie, zeker sinds alle retailers hebben toegezegd om per 2015 voor vers varkensvlees mee te doen met het programma Varkensvlees van morgen, dat van Nederlandse bodem is. Voor een deel wordt dat vlees echter betrokken van Duitse slachterijen die Nederlandse varkens slachten. De verwerking van varkensvlees is voor een belangrijk deel gekoppeld aan de slachterijen. De grootste vier slachterijen hebben een aandeel van circa 90%. Er zijn in 2018 in Nederland 15,7 miljoen varkens geslacht. De vleesindustrie slacht en verwerkt de dieren tot vers vlees en vleeswaren, die voor een groot deel worden geëxporteerd. Voor de productie wordt ook varkensvlees geïmporteerd. De zelfvoorzieningsgraad van de Nederlandse varkensvleesketen bedraagt circa 330%. De in totaal circa 3.400 bedrijven met vleesvarkens produceren 18 miljoen vleesvarkens. Hiervan worden ongeveer 2 miljoen dieren geëxporteerd. Daarnaast worden bijna 7 miljoen biggen over de grens verkocht.
Prijsvorming
De prijsontwikkeling van het pakket varkensvlees dat de consument in de supermarkt koopt, is opvallend vlak, zij het dat de gemiddelde prijs in december iets hoger ligt. De retail heeft een eigen prijsbeleid, dat beperkt beïnvloed wordt door de inkoopprijs. Het prijsniveau bij concurrenten, promotieacties en de rol van vlees in het totale productassortiment van supermarkten spelen ook een rol. Prijsbewegingen van industrie (producentenprijs) en boeren (af boerderij) vertonen daarom nauwelijks samenhang met de consumentenprijs. Voor de handel tussen de slachterijen en supermarkten worden jaarcontracten gebruikt. Daarbinnen vindt per vier weken overleg plaats over reclameacties. Afhankelijk van onder andere het weer vinden dagelijks correcties plaats op de bestelde volumes. Slachterijen geven de prijsbewegingen op hun afzetmarkt door aan de varkenshouders. De markten voor varkens en varkensvlees in Noordwest-Europa zijn nauw met elkaar verweven. De prijsvorming is vrij. Door de seizoenseffecten in de afzet op detailhandelsniveau schommelen ook de wekelijkse slachterij- en handelsnoteringen of opbrengsten van vleesvarkens. De EU heeft de laatste jaren een flink gestegen zelfvoorziening in varkensvlees (tot circa 119% in 2018), wat betekent dat de prijsvorming in toenemende mate invloed ondervindt van de prijzen in derde markten buiten Europa.
Prijsindices
De consumentenprijsindex (CPI) is gebaseerd op varkensvlees bij supermarkten en slagers. De producentenprijsindex (PPI) is gebaseerd op de opbrengstprijzen van producenten van vers of gekoeld varkensvlees. De af-boerderijprijs is gebaseerd op de wekelijkse noteringen voor slachtvarkens. De indices zijn herzien, waarbij het jaar 2015 op 100% is gezet.
|
• Gegevens over de PPI 2012-heden van CBS Statline (Indices van laatste 5 maanden zijn voorlopige gegevens).
• Gegevens over de gebruikte PPI 2005-2012 van CBS Statline.
• Gegevens over de gebruikte CPI 2000-heden van CBS-Statline (indices van de laatste maand zijn voorlopige gegevens).
|