Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Thema's > Voedselprijzen
     
Voedselprijzen
Kies een indicator
Actuele voedselprijzen - zuivel

Consumentenprijs verse melk schiet omhoog
16-2-2017

De melkprijs af boerderij en de producentenprijs zuivel zijn in de tweede helft van 2016 scherp gestegen naar respectievelijk 120 en 110 punten. Dat zijn de hoogste niveaus sinds het einde van 2014. De aantrekkende internationale vraag naar zuivel en het achterblijvende aanbod hebben voor een snel prijsherstel gezorgd, na het dieptepunt halverwege 2016. Op de Nederlandse consumentenmarkt is de prijs van verse halfvolle melk en magere melk in december 2016 omhoog geschoten.



Prijzen af boerderij en van de zuivelindustrie
De melkprijzen af boerderij (niet-biologisch) hebben in 2016 flinke schommelingen gekend, sterker dan volgens het normale seizoenpatroon. De prijsindex af boerderij is van 95 punten in januari naar 75 punten in juni gezakt (2010=100). In december 2016 kwam de prijsindex uit op 120 punten. De zuivelproducentenindex (PPI) volgt eveneens dit patroon en komt in december 2016 op 110 punten. In mei was deze nog 93 punten.

Na een relatief hoge melkprijs af boerderij in 2013 en 2014 is het prijsniveau aanzienlijk gedaald. In juni 2016 is de prijsindex naar het laagste niveau sinds 2009 gezakt. De ontwikkeling van de producentenprijs is vergelijkbaar met die van de prijs af boerderij. In januari 2014 was er een recordhoogte van 122 punten. In de eerste half jaar van 2014 had de ppi een gemiddeld niveau van 120 punten. In dezelfde periode in 2016 is de ppi 24 punten lager. De scherpe stijging van de prijsindex af boerderij en de ppi in de tweede helft van 2016 is opmerkelijk. Zowel de prijsindex af boerderij als de ppi eindigen in december op het hoogste niveau sinds het einde van 2014.

De pieken in zuivelprijzen eind 2013-begin 2014 werden bepaald door prijsstijgingen van kaas, boter en melkpoeder en door de achterblijvende melkproductie in de wereld. In de loop van 2014 groeide de aangeboden hoeveelheid melk wereldwijd tot een relatief hoog niveau. In Nederland heeft de afschaffing van de melkquotering in 2015 tot meer melkproductie geleid. Tegelijkertijd haperde de afzet van zuivel, mede door de boycot van zuivelproducten uit de EU door Rusland en de achterblijvende Chinese vraag. Dit heeft een grote impact gehad op melkprijs voor boeren en industrie. Door de seizoensgebonden hoge aanvoer melk is de daling in rauwe melkprijzen in de eerste helft van 2016 versterkt. Tegelijkertijd heeft de Europese Commissie in 2016 interventiemaatregelen ingesteld om de markt te stabiliseren. In de eerste vijf maanden van 2016 is 218 duizend ton EU-melkpoeder opgekocht. Daarnaast zijn er regelingen voor vrijwillige opslag van zuivelproducten geweest. Het uit de markt halen van voorraden heeft een tijdelijk opwaarts effect op prijzen. Bij toenemende vraag kan het op de markt brengen van de opgeslagen voorraden de prijzen drukken. De marktsituatie is vanaf de tweede helft van 2016 snel gekanteld. De EU-maatregelen om het aanbod te beperken en de snel aantrekkende vraag naar zuivel op de Aziatische markten hebben de prijzen snel omhooggedreven. De prijsontwikkelingen kunnen worden gedempt doordat de EU van plan is de interventievoorraden op de markt te brengen.

Consumentenprijzen
Vanaf de tweede helft van 2015 is zuivel voor de consument iets in prijs gedaald, maar in december 2016 is deze daling gestopt. De consumentenprijsindex (CPI) is met 108 punten uitgekomen op het niveau van december van het voorgaande jaar. De gemiddelde jaarprijzen van afzonderlijke zuivelproducten zijn in 2016 lager dan in 2015. Bij verse halfvolle melk en magere melk zijn de grootste prijsschommelingen opgetreden. De prijsstijgingen elders in de keten zijn vooral zichtbaar in het prijsverloop van verse melk. In de laatste drie maanden van 2016 is de consumentenprijs van verse melk fors gestegen.


Keten
Het merendeel van de zuivelproducten wordt door consumenten in het supermarktkanaal verkocht. Supermarkten kopen melk en zuivelproducten van de zuivelindustrie, die daarnaast ook een aanzienlijk deel exporteert. De industrie wordt volledig beleverd door de Nederlandse melkveehouders. Er vindt nauwelijks import van rauwe melk plaats.

Toelichting op drie niveaus
Driekwart van de zuivelproducten wordt via de retail verkocht en een kwart via de horeca en andere kanalen. Het totaal aan bestedingen aan zuivel in alle verkoopkanalen voor voedsel in Nederland wordt geraamd op circa 5,5 miljard euro in 2015.

In 2015 telde de Nederlandse zuivelindustrie 25 ondernemingen die in totaal 54 productielocaties hebben met een capaciteit groter dan 10 miljoen kg. Ongeveer 90% van de gecollecteerde melk wordt verwerkt door coöperaties. Meer dan de helft van de rauwe melk wordt verwerkt in kaas (54%), terwijl circa 8% naar consumptiemelk(producten) gaat. De sector is internationaal georiënteerd: ruim 65% van de Nederlandse melkproductie wordt in een groot scala aan producten geëxporteerd. Een derde van de export is bestemd voor markten buiten de EU.
Er zijn in Nederland ongeveer 18.000 bedrijven met melkvee, die gezamenlijk ruim 13,5 miljard kg melk produceren. Nagenoeg alle melk wordt afgeleverd aan de zuivelindustrie; een klein deel wordt achtergehouden op boerderijen en daar verwerkt (ruim 100 miljoen kg). De omvang van de productie is tot april 2015 beperkt geweest door de quotering in het kader van het EU-zuivelbeleid. Per 1 april 2015 zijn de quota komen te vervallen. De prijsondersteuning vanuit het Europees landbouwbeleid is al eerder grotendeels vervangen door directe betalingen.

Prijsvorming
Er zijn seizoenseffecten te zien in de melkprijs af boerderij: in de zomermaanden is er een groter aanbod van melk dan in de wintermaanden. Met toeslagen en heffingen worden boeren aangemoedigd om meer in de winter te leveren. De prijs die de melkveehouder ontvangt, bestaat uit een aantal componenten. In het geval van FrieslandCampina is het een garantieprijs, de jaarlijkse prestatietoeslag en de uitgifte van ledenobligaties-vast. Melkveehouders die niet aangesloten zijn bij een coöperatie leveren melk op basis van contracten met de particuliere zuivelindustrie. Zuivelondernemingen en supermarkten spreken in bilaterale contractonderhandelingen de voorwaarden en de prijs van leveringen af, onder eigen merk of het huismerk.
 



Kies een keten
Contactpersoon
Huib Silvis
070-3358168
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties
  • Gegevens over de PPI van CBS Statline (indices van de laatste 5 maanden zijn voorlopige gegevens).
  • Gegevens over de gebruikte CPI 1995 - 2009 van CBS Statline.
  • Gegevens over de gebruikte CPI 2010 - heden van CBS-Statline (indices van de laatste maand zijn voorlopige gegevens)


Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



naar boven