Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Thema's > Handelsbeleid
     
Handelsbeleid
Kies een indicator
Andere onderhandelingen - Brexit

Gevolgen Brexit voor de handel in landbouwproducten
4-10-2016

Uit een referendum in juni 2016 bleek een meerderheid (51,9%) van de Britten voorstander van het opzeggen van het EU-lidmaatschap te zijn. In artikel 50 van het Verdrag van Lissabon staat de procedure beschreven hoe een lidstaat de EU kan verlaten. Die lidstaat moet bij de Europese Commissie een verzoek tot beëindiging van het EU-lidmaatschap indienen, waarna onderhandelingen tussen de lidstaat en de EU beginnen over de nieuwe relatie tussen die lidstaat en de EU. Die onderhandelingen mogen maximaal twee jaar duren. Naar verwachting zal de Britse premier May dit verzoek niet voor eind 2016 doen (EurActiv, 2016). Gedurende de onderhandelingsperiode blijft de EU-wet- en regelgeving in het Verenigd Koninkrijk (VK) nog van kracht.



Op zoek naar een nieuwe handelsrelatie tussen het VK en de EU
Als EU-lid heeft het VK nu toegang tot de interne markt, waar vrij verkeer is van goederen, diensten, kapitaal en personen. Na de Brexit krijgt het VK de status van een derde land, waar de EU volgens nader af te spreken voorwaarden handel mee kan drijven. Op dit moment heeft de EU vijf alternatieve handelsrelaties met ontwikkelde derde landen:
  1. een lidmaatschap van de Europese Economische Ruimte (EER); 
  2. bilaterale handelsakkoorden zoals tussen de EU en Zwitserland; 
  3. een douane-unie zoals tussen de EU en Turkije; 
  4. een vrijhandelszone; 
  5. een status als meest begunstigd land (Berkum en Terluin, 2016).
De voorwaarden voor het handelsverkeer verschillen in die alternatieven (Tabel). EU-exporteurs hebben nu zonder handelsbelemmeringen toegang tot de Britse markt. Derde landen die wel met importbelemmeringen te maken hebben, zijn dus in het nadeel bij de EU-exporteurs. Na de Brexit moet het VK niet alleen een akkoord over de handelsvoorwaarden met de EU sluiten, maar ook met alle niet-EU-landen. Gelet op de traditie van vrije handel in het VK, ligt het voor de hand om te verwachten dat het VK na de Brexit voor de import van landbouwproducten geen of weinig handelstarieven in zal stellen. Omdat boeren en aanhangers van de zogenoemde Buy British-beweging zich daartegen zullen verzetten, zou het VK van deze traditie kunnen afwijken en dusdanige handelstarieven in kunnen zetten die het prijsniveau van Britse agrarische producten op peil houden en voorkomen dat het land wordt overspoeld met goedkope buitenlandse producten.

Voorwaarden voor de handel in agrarische producten en kapitaal bij alternatieve handelsrelaties tussen het VK en de EU
HandelsalternatiefVrije handel in agrarische productenVrij verkeer van kapitaal
Lidmaatschap EER (zoals Noorwegen)neeja
Bilaterale akkoorden (zoals Zwitserland)jaja
Douane-unie (zoals Turkije)neenee
Vrijhandelszonekankan
Meest begunstigd land (MFN)neenee
Bron: Berkum en Terluin (2016).


Handel in landbouwproducten tussen het VK en de EU
Het VK is een grote netto-importeur van landbouwproducten met een totale invoer van 57 miljard euro en een uitvoer van 26 miljard euro in 2014. Vlees (bewerkt/onbewerkt), zuivel, fruit en dranken zijn de grootste invoercategorieën, terwijl dranken en bewerkte graanproducten tot de grootste exportproducten van het VK behoren. De EU-lidstaten zijn veruit de belangrijkste handelspartners van het VK: ruim 60% van de totale agrarische uitvoer is bestemd voor andere EU-landen en 70% van de agrarische invoer komt uit andere EU-landen (Figuren). Nederland is - na Ierland en Frankrijk - de belangrijkste bestemming van Britse producten en het belangrijkste land van herkomst bij de Britse invoer van landbouwproducten. De waarde van de Nederlandse agrarische uitvoer naar het VK beliep in 2014 ruim 8 miljard euro en die van de invoer uit het VK meer dan 2 miljard euro (Eurostat Comext).Voor sommige producten is Nederland marktleider op de Britse markt onder de buitenlandse aanbieders, zoals voor pluimveevlees (importaandeel van 45%), snijbloemen en vaste planten (importaandeel van 70-77%), groente (importaandeel van 25%, als groep; voor tomaten echter 41% en voor komkommers 49%) en sojaschroot (importaandeel van 35%).
Bestemmingen van Britse agrarische export, 2014
Bron: Eurostat Comext, bewerking Wageningen Economic Research.


Herkomstlanden voor Britse agrarische import, 2014
Bron: Eurostat Comext, bewerking Wageningen Economic Research.


Agrarische exportbestemmingen van Nederlandse en Britse export, 2014
Bron: UN Comtrade, bewerking Wageningen Economic Research.


Mogelijke verschuivingen in de handelsstromen in en naar het VK
Als het VK na de Brexit een bilateraal akkoord volgens Zwitserse leest zou sluiten met de EU, dan blijft er vrij verkeer van agrarische producten en kapitaal bestaan (Tabel). In dat geval zou de omvang van de uitvoer van agrarische producten van het VK naar de EU en Nederland gelijk kunnen blijven. Datzelfde geldt ook in het geval de EU en het VK een vrijhandelszone overeenkomen, en daarbij besluiten tot vrij verkeer van agrarische producten en kapitaal. In het geval het VK een status van meest begunstigd land krijgt, lid wordt van de EER of een douane-unie met de EU sluit, ontstaan door tarieven voor de handel in agrarische producten extra kosten voor de Britse export naar de EU en Nederland vergeleken met de huidige situatie. Dat heeft een drukkend effect op de omvang van de Britste export.
Stel dat het VK na de Brexit voor de import van landbouwproducten geen of weinig handelstarieven in zal stellen, dan zou dat betekenen dat – waar voorheen alleen EU-lidstaten zonder grensbelemmeringen konden importeren – nu alle landen in een situatie van geen of weinig handelstarieven verkeren. Het is dan voor het VK aantrekkelijk om te importeren uit het land dat een bepaald product tegen de laagste prijs aanbiedt. Of dat land Nederland of een ander land is valt op voorhand niet te zeggen: dat hangt per product van de kostenstructuur per land af en kan bovendien variëren op verschillende momenten in het jaar. Hierdoor valt niet aan te geven hoe de omvang van de agrarische export uit Nederland naar het VK na de Brexit zal veranderen. Omdat de prijzen voor landbouwproducten in de EU tegenwoordig dicht in de buurt van de wereldmarktprijzen liggen, hoeft Nederland hier niet per definitie in het nadeel te zijn. Dat geldt zeker voor de verse producten, die Nederland kan leveren (zoals snijbloemen, groente en fruit, verse zuivel en vleesproducten). Bovendien hebben handelsstromen uit Nederland naar het VK een aantal aantrekkelijke kenmerken zoals kwaliteit, een efficiënte logistieke organisatie, leveringszekerheid, flexibiliteit en korte afstanden door de nabijheid van de Britse markt.


Deze informatie voor
Contactpersoon
Ida Terluin
070 3358348
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties
  • EurActiv (2016) ‘Merkel grants May until new year to trigger Article 50’. In EurActiv.com, 20 juli
  • Berkum, S. van en I. Terluin (2016) Brexit: verkenning van de gevolgen voor de Nederlandse agrosector. Den Haag, LEI-rapport 2016-011


Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



naar boven